ACHTERGRONDSuper Mario

Super Mario loopt al 35 jaar stug door: wat is het geheim van de loodgieter?

Beeld Nintendo

35 jaar geleden begon de besnorde loodgieter Super Mario te rennen en nu zijn we tweehonderd games verder. Wat is het geheim van de onwaarschijnlijke held van Nintendo?

Dat moet een bijzondere vergadering zijn geweest 35 jaar geleden, bij Nintendo. De dag waarop ontwerpers Shigeru Miyamoto en Takashi Tezuka hun idee deelden voor een nieuwe game. ‘Dus jullie willen een figuurtje over een obstakelparcours laten rennen? Door groene rioolpijpen? Terwijl hij paddestoelen eet die hem groter maken?’

Miyamoto: ‘Exact.’

‘En hij verzamelt munten die boven zijn hoofd zweven?’

Miyamoto: ‘Precies.’

‘En het is… een loodgieter?’

Miyamoto: ‘Ja.’

‘Die een prinses… die Perzik heet… uit de klauwen redt… van een draak?’

Miyamoto: ‘Yup.’

Mario met Peach.Beeld Nintendo

Op papier klinkt het niet als de winnende formule voor een computerspel, maar Super Mario Bros. groeide in 1985 uit tot een van de bestverkopende games uit de geschiedenis. Ruim 48 miljoen exemplaren zijn ervan verkocht. Super Mario is zo’n fenomeen dat een verzamelaar drie jaar geleden 30 duizend dollar over had voor een origineel exemplaar van de game, nog in de krimpfolie. De prijssticker zat er nog op: 26,99 dollar.

Belangrijker is dat de game voor altijd de reputatie vestigde van Mario, de meest onwaarschijnlijke held uit de gamegeschiedenis. Ga maar na: een loodgieter met grote snor, in een blauwe overall met gouden knopen en een rode pet op met een ‘M’ erop. Hij klimt en klautert rond in een snoeperig en kolderiek universum met vliegende schildpadden, vleesetende planten en vuurballen. Zonder ook maar een lekkende kraan te repareren.

Tweehonderd games later in hoofd- en bijrollen is onontkoombaar de vraag: wat is Mario’s geheim?

Een stijlvast icoon

Mario ziet er al 35 jaar hetzelfde uit. Op wat vermommingen na behield de kleine gezette held het uiterlijk dat schepper Miyamoto hem in zijn eerste game in 1981 aanmat, vier jaar voor Super Mario Bros.. Mario’s uiterlijk werd begrensd door de techniek van die tijd. De schermen van toen in speelhal en thuis konden maar een handjevol beeldpunten tonen, in plaats van de miljoenen pixels van de televisie nu. Om niet te veel pixels kwijt te zijn aan haren en mond, gaf Miyamoto Mario een snor en een pet. In 1985 veranderde er een enkel element: Mario’s overall verschoot van kleur. Rood werd blauw.

De evolutie van Super Mario van belangrijkste bijrol in Donkey Kong uit 1981 (links) via Super Mario Bros. uit 1985 (tweede van links) tot zijn huidige verschijning.Beeld Nintendo

Nooit een zeperd

Nintendo waakt obsessief over zijn mascotte, de grote pijler onder de jaaromzet van 10,2 miljard euro. Fans weten daarom dat een Mario-game nooit teleurstelt. Belangrijk is dat elk nieuw avontuur nieuwe manieren introduceert om een spel te bedienen. Mario is vaak trendsetter voor nieuwe spelmechanismen. Dat begon in 1985. Tot die tijd klommen figuurtjes in games overwegend over een statische achtergrond. Miyamoto ontwierp voor Super Smash Bros. een wereld die steeds veranderde als Mario na veel gespring en geklauter de rechterkant van het scherm had bereikt. Side-scrolling wordt nog altijd toegepast in games, vooral als die nostalgische gevoelens moeten opwekken, en altijd holt het figuurtje van links naar rechts. Waarom? Ons brein ‘ziet’ dat als beweging, stelde de wetenschap in 2015 vast, andersom niet.

‘It’s-a Me, Mario!’

Een stem kreeg Mario pas in 1995, en ook die is nooit veranderd. Hoewel de loodgieter een man van weinig woorden is omdat zijn games wereldwijd spelers moeten aanspreken, moet iemand die schaarse teksten wel inspreken. Dat doet al een kwart eeuw de Amerikaanse stemacteur Charles Martinet. Hij is inmiddels 65, maar sprak met een stereotiep Amerikaans-Italiaans accent vorig jaar nog vijf Mario-games vol. In de enige Mario-film met echte acteurs, het geflopte Super Mario Bros. uit 1993, bracht wijlen Bob Hoskins de loodgieter tot leven. Zijn 7-jarige zoon vond het destijds maar niks, zei Hoskins toen. ‘Hij weet dat ik niet eens de videorecorder kan programmeren, laat staan het spel spelen. Hoe ik me op de rol voorbereid? Ik heb het juiste figuur. Ik heb een snor.’

Beeld Nintendo

Honderd ambachten, geen ongelukken

Zo beroepsvast als Mario is in zijn ‘eigen’ twintig-nog-wat Super Mario Bros.-games, zo vrolijk transformeert hij in andere spellen. Loodgieter? In andere games is Mario kartracer, boksscheidsrechter, archeoloog, arts, chef-kok, piloot, atleet in tal van takken van sport, meervoudig deelnemer aan de Olympische Spelen én directeur van een winstgevende fabrikant van speelgoed. Overigens: bij zijn debuut in 1981, Donkey Kong, was Mario nog een timmerman. Vanwaar de beroepswissel in 1985? Een loodgieter leek zijn schepper Miyamoto logischer voor een mannetje dat door rioolpijpen kruipt. En dat bleef zo, 35 jaar lang.

Beeld Nintendo

Feestvarken voor een jaar 

Nintendo, zelf 131 jaar oud, grijpt de 35ste verjaardag van Super Mario Bros. aan voor een feestje. Voor de Switch-spelcomputer heeft Nintendo nieuwe versies uitgebracht van drie Mario-klassiekers. Super Mario 64 (1996), Super Mario Sunshine (2002) en Super Mario Galaxy (2007) zijn gebundeld tot Super Mario 3D All Stars.

Sinds begin deze maand is Super Mario Bros. 35 te spelen, waarbij 35 spelers tegelijkertijd meedoen. In deze variant op een battle royale zoals Fortnite ziet elke deelnemer naast zijn eigen game 34 schermpjes waarop ze de vorderingen van anderen zien. Spelers kunnen met elementen die ze in hun eigen spel winnen anderen saboteren. Wie als laatste overblijft, wint.

Ten slotte is er een augmented reality-variant op Super Mario Kart 8 Deluxe. Dat laatste is een racegame voor de Switch waarbij deelnemers niet alleen een gaspedaal gebruiken, maar andere racers met bommen, bananenschillen en raketten bestoken. Bij Mario Kart Live: Home Circuit krijgt de speler een op afstand bestuurbaar raceautootje meegeleverd en vier kartonnen poorten waarmee hij een parcours op zijn eigen vloer uitstippelt. In het autootje zit een camera, die het beeld uit de kamer over dat van de game legt. Op het scherm van de Switch zie je Mario (of zijn broer Luigi) door je huiskamer racen tegen virtuele coureurs.

Mario in zijn autootje, mensenlief wat een lol, daar kunnen geen duizend Max Verstappens tegenop
Wat als we niet naar Zandvoort hoefden en gewoon zelf konden racen, thuis? Een nieuwe game met radiografisch bestuurbare kartkarretjes van Nintendo geeft een kolderiek antwoord op die vraag.

Mario Kart Live: Home Circuit.Beeld Nintendo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden