Stukje aarde van 4,4 miljard jaar bewijst vroege vorming van land

Op een schapenboerderij in Australië is het oudste stukje aarde ooit gevonden. Het gaat om een zirkoonmineraal met de grootte van twee keer de diameter van een haar, nauwelijks zichtbaar met het blote oog. De vondst van het mineraal werd al in 2001 gedaan, maar wetenschappers zijn het na een tweede datering met elkaar eens dat het mineraal 4,4 miljard jaar oud is. Dit is bijzonder omdat het betekent dat de aarde al snel na het ontstaan land vormde en geschikte temperaturen zou hebben gehad voor leven op aarde, schrijven de onderzoekers in Nature Geoscience.

Het gevonden zirkonmineraal. Beeld null
Het gevonden zirkonmineraal.

Mineralen van miljarden jaren oud komen vaker voor op aarde, maar volgens wetenschappers zijn de tot nu toe gevonden exemplaren door ingeslagen kometen op aarde terecht gekomen. 'Het is onwaarschijnlijk dat dit gevonden zirkoonmineraal ook van een komeet komt', zegt Paul Mason, hoogleraar Geologie aan de Universiteit van Utrecht.

'Het is een zirkoonmineraal dat alleen in een aardkorst wordt gevormd', zegt Mason. 'In een komeet kom je dit mineraal niet tegen.' Wat de datering volgens Mason vooral bijzonder maakt is dat de aardbol kennelijk al continenten vormde toen de wereld pas 160 miljoen jaar oud was. 'De wereld is een stuk sneller afgekoeld dan wetenschappers dachten', zegt hij.

Illustratie van een komeet bij de aarde. Beeld null
Illustratie van een komeet bij de aarde.

Aarde als brandende bol
Wetenschappers kunnen met deze informatie beter in kaart brengen hoe de aarde zich heeft gevormd. In plaats van dat de aarde de eerste miljard jaar van haar leven een brandende bol was die langzaam in een oceaanlandschap veranderde, ging de ontwikkeling naar land een stuk sneller. Hierdoor valt een gat van een miljard jaar waarin de wetenschappers niet precies weten wat er is gebeurd (zie tijdlijn onderaan artikel).

De omstandigheden op aarde zouden volgens hoofdonderzoeker John Valley in de eerste miljard jaar van het bestaan al ideaal kunnen zijn voor het eerste leven op aarde. 'De bevindingen ondersteunen de theorie dat de temperatuur op aarde al zo laag was dat oceanen niet meer verdampten, en dat er misschien zelfs leven mogelijk was op aarde', zegt John Valley, die met zijn team de tweede datering uitvoerde op het zinkoonmineraal.

Leven op aarde
'Maar de vraag is nog steeds hoe laag deze temperatuur was en bij welke temperatuur het eerste leven zou kunnen ontstaan', zegt Valley. 'We hebben geen bewijs dat er leven was op aarde 4,4 miljard jaar geleden, maar we hebben ook geen bewijs dat er geen leven was.'

Het oudste bewijs van leven op aarde komt van een fossiel. Deze zou de afdruk van een bacterie bevatten die 3,4 miljard jaar geleden leefde.

Foto van de aarde vanuit de ruimte. Beeld null
Foto van de aarde vanuit de ruimte.
null Beeld null
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden