Vooral onder wijkverpleegkundigen is er een nijpend tekort aan personeel.
Vooral onder wijkverpleegkundigen is er een nijpend tekort aan personeel. © ANP

Structureel tekort aan zorgpersoneel, vooral in de wijk: '100.000 mensen extra nodig'

Beroepsvereniging en zorgverzekeraar slaan alarm

Het structurele tekort aan verpleegkundigen leidt tot duurdere zorg en langere wachtlijsten, zeggen VGZ en Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN). De zorgverzekeraar en de beroepsvereniging spreken van een urgent probleem.

Het tekort is op dit moment het grootst onder wijkverpleegkundigen. 'De komende vijf jaar zijn 100.000 mensen in de zorg nodig', laat Sonja Kersten, directeur van V&VN, weten. Het tekort speelt volgens haar 'door de hele keten'. Nu de zomer is begonnen, verwacht de vereniging met name in de thuiszorg een piek bovenop de huidige tekorten. 'Mantelzorgers gaan op vakantie en ziekenhuizen hebben minder capaciteit door vakantie.'

Financiële prikkels

Door het structurele tekort moeten ziekenhuizen regelmatig, vaak tijdelijk,  bedden sluiten op bijvoorbeeld de intensive care, zegt de beroepsvereniging. Ook ontstaat in ziekenhuizen extra druk als er in een regio geen wijkverpleegkundigen zijn. 'Dat betekent dat ouderen langer in het ziekenhuis moeten blijven en daarmee bedden bezet houden', laat Kersten weten. Bovendien worden mensen langer thuis verzorgd, waardoor de vraag naar wijkverplegers groter is. 'We hebben er in Nederland voor gekozen om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen, en het is ook goed als dat kan. Maar die zorg moet wel geboden kunnen worden.'

Zorginstellingen worden door het tekort volgens V&VG en VGZ gedwongen financiële prikkels in te zetten. Zo zouden zij hogere salarissen, bonussen en huisvesting aanbieden om verpleegkundigen aan te trekken.

Lange termijn

Op lange termijn zien VGZ en V&VN een oplossing in het verplaatsen van de zorg van het ziekenhuis naar de huisarts en wijkverpleging

Het Universitair Medisch Centrum in Groningen, het UMCG, zegt zich niet in dit beeld te herkennen. 'Ik denk dat wij in het noorden gezegender zijn. We hebben nu voldoende aanbod op sollicitaties en kunnen genoeg verpleegkundigen vinden', zegt Regina Bouius, P&O manager bij het UMCG. 'We werken nauw samen met de ziekenhuizen van Noord-Nederland. We hebben een gezamenlijke personele planning en kunnen hierdoor afspraken goed doorverwijzen.'

Aan financiële prikkels doet het UMCG niet. 'Dat is een eenmalig iets, we willen investeren in de lange termijn en de kwaliteit van het werk', licht Bouius toe. 'Hoe houden we het vak aantrekkelijk? Daar gaat het volgens onze verpleegkundigen om.' Het UMCG zegt te investeren in extra opleidingen, loopbaanbegeleiding en een goede werksfeer.

'Op korte termijn is er een probleem, dat moeten we vaststellen', zegt Kersten van V&VN. Op lange termijn zien VGZ en V&VN een oplossing in het verplaatsen van de zorg van het ziekenhuis naar de huisarts en wijkverpleging. Hiermee zou de personele druk in de ziekenhuizen worden verlaagd. Ook is betere samenwerking tussen zorgverzekeraars, ziekenhuizen en gemeenten op regionaal niveau nodig.

Huisartsen willen wel meer zorg aan patiënten bieden, laat de Landelijke Huisartsenvereniging in een reactie weten, maar zijn hier op dit moment niet toe in staat. Dit is alleen mogelijk als verzekeraars meer investeren in dokters en ondersteunend personeel. Zodat er ruimte is voor meer zorg en vooral meer tijd voor de patiënt.

'Geen financiële prikkel'

'Wij krijgen helemaal geen financiële prikkel', zegt Petra Drabbe-Erpelinck (50) uit Hilvarenbeek. Ze is verzorgende-IG (individuele gezondheidszorg) en werkt in Oisterwijk. 'We krijgen wel een bepaald bedrag als we een nieuwe collega aanbrengen. Maar dan moet je echt onder een steen zoeken, want die zijn er niet. Jonge meiden die net als verpleegkundige zijn afgestudeerd blijven vaak in het ziekenhuis hangen.'

Zelf heeft ze een contract van 24 uur, maar werkt naar eigen zeggen veel meer dan dat. 'Ik werk avond- en ochtenddiensten, zes dagen per week. Door deze gebroken diensten, is voltijd werken niet mogelijk, en daarom kunnen (wijk)verpleegkundigen vaak niet de kostwinnaar zijn. Als we dit wel konden zijn, was het misschien wel heel anders geweest. Maar het allerbelangrijkste is, ik heb de mooiste baan die er is.'

Haar werkgever biedt voor geïnteresseerden en herintreders administratieve lessen en cursussen op andere fronten aan, die voor het werk in de zorg nodig zijn. Dit is nog steeds niet voldoende, want het team van Petra heeft al een tijd een stop voor mensen die zorg nodig hebben. Patiënten blijven nu noodgedwongen langer in het ziekenhuis of moeten een logeeradres vinden.

Lees hier meer over de wachtlijsten in de gezondheidszorg

De wachtlijsten zijn terug in de zorg. We onderzoeken hoe ze ontstaan, spreken met een patiënt die er de dupe van is en kijken wat er gedaan wordt om wachtenden te helpen. (+)

De wachtlijsten zijn terug van weggeweest in de Nederlandse ziekenhuizen. Voor 8 van de 24 medische specialismen overschrijdt de gemiddelde wachttijd de norm. Ook verschillen die wachttijden erg per ziekenhuis. Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant en een rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).