Strengere regels nodig om crowdfunding te laten groeien

De AFM heeft deze zomer de regels voor crowdfunding aangescherpt. Volgens de brancheorganisatie is dat pleisters plakken. Er moeten duidelijke regels komen voor alle platforms die bemiddelen bij leningen aan het mkb. Door Frank van Alphen Illustratie Peter van Hugten

Beeld Peter van Hugten

'Ik heb geld gestoken in zo'n 150 projecten', zegt Lex van Teeffelen, lector financiering aan de Hogeschool Utrecht. 'Dat doe ik om twee redenen. Ten eerste omdat crowdfunding een uitstekend alternatief is voor kredietverstrekking via de bank. Het is ook leuk geld uit te lenen aan ondernemers met een goed plan en daar een redelijke vergoeding voor te krijgen. Ten tweede wil ik narekenen of de claims over behaalde rendementen van de crowdfundingplatforms wel kloppen. Dat doen ze soms niet. De rendementen zijn lager dan wordt voorgespiegeld.'

Volgens Van Teeffelen moeten beleggers zich niet verkijken op rentepercentages van 7 procent of meer die doorgaans worden geboden. 'Het rendement over je ingelegde geld is sowieso lager omdat gedurende de looptijd wordt afgelost. Je ontvangt rente over een steeds kleiner bedrag. Verder moet je rekening houden met faillissementen waarbij je hoogstens een deel van je geld terugkrijgt. In mijn portefeuille stuit een op de vijf ondernemers op onverwachte problemen en betaalt later af; een op de tien kan niet afbetalen.'

Wie wil weten hoeveel bedrijven sneuvelen, moet flink zoeken op de platforms. De percentages geldleners die in de problemen komen, lopen enorm uiteen. Zo meldt platform Symbid dat bijna 12 procent de eindstreep niet heeft gehaald. Andere platforms noemen percentages tussen de 2 en 4 procent. 'Die getallen zeggen niet alles', waarschuwt Van Teeffelen. 'Als een platform snel groeit is het percentage laag, om pas na twee tot drie jaar flink te stijgen.'

Crowdfunding is de afgelopen vijf jaar gegroeid naar een inleg van zo'n 200 miljoen euro per jaar voor duizenden mkb'ers. De meeste leningen en soms aandelen lopen via bemiddelingsplatforms zoals Collin Crowdfund, Geldvoorelkaar en Oneplanetcrowd. Die platforms selecteren de voorstellen van ondernemers en verzorgen de administratieve afhandeling. Ze leven van een percentage van het ingelegde geld.

Profiel van de crowdfunder

De gemiddelde crowdfunder is een goed opgeleide mannelijke 50-plusser, blijkt uit AFM-onderzoek. Het inkomen is vaak minstens driemaal modaal en op de bank staat ruim 50.000 euro. Ze hebben ervaring met beleggen en weten dat spreiden belangrijk is. Ze lenen geld uit aan tientallen ondernemers en bouwen hun portefeuille steeds verder uit.

Halsoverkop intekenen

De AFM maakt zich zorgen over de snelle groei van crowdfunding, waar nog weinig specifieke regels voor gelden. Een van de zorgpunten is dat particulieren halsoverkop intekenen op projecten. Veel leningen zijn binnen 24 uur volgeschreven. Neem het horeca-echtpaar Reinier en Jolanda Boers, dat een restaurant wil openen in 's Gravenzande. Ze komen 225.000 euro tekort. Hun lening stond onlangs op Collin Crowdfund en was binnen een uur volgeboekt door 252 geldschieters. Die hopen de komende 66 maanden 8,5 procent rente te ontvangen over hun lening.

Volgens de AFM, die vorige maand een rapport over crowdfunding publiceerde, is dit het gevolg van de schaarste aan projecten. Hierdoor nemen particulieren in korte tijd beslissingen over riskante investeringen. Om beleggers meer bedenktijd te geven, moeten platforms van de AFM hun voorstellen 48 uur van tevoren op hun site zetten. Daarnaast hebben beleggers tot 24 uur na hun toezegging de mogelijkheid terug te komen op hun investeringsbeslissing. In de praktijk gebeurt dat laatste zelden, blijkt uit het AFM-onderzoek.

Experimenteren

'Dit soort maatregelen is ad hoc pleisters plakken', stelt Simon Douw van branchevereniging Nederland Crowdfunding. 'Ik ben blij dat we de afgelopen jaren veel vrijheid hebben gehad om te experimenteren. Nu is het moment aangebroken dat er wettelijke regels komen voor alle platforms. Wij lopen voorop door onszelf regels op te leggen.'

'Een belangrijke regel is dat in geval van een faillissement van het platform de investeerders worden beschermd', zegt Van Teeffelen. 'Het gaat niet zozeer om hun geld - dat zit bij de ondernemers - maar om de administratie. Het leed is niet te overzien als een platform omvalt en de hele administratie wegvalt. Bedrijven kunnen niet meer aflossen en beleggers zijn hun overzicht kwijt. Platforms moeten zorgen dat hun administratie door een ander platform kan worden overgenomen. Een aantal platforms heeft dat al afdoende geregeld.'

De nieuwe regels moeten zijn toegesneden op crowdfunding, vinden Douw en Van Teeffelen. 'Bankregels waarbij platforms buffers moeten aanhouden, slaan de plank mis. Bij crowdfunding is dat juist niet nodig', aldus Van Teeffelen. 'Er moet ook een helder vergunningsstelsel komen voor platforms. Dan voorkom je dat platforms kunnen schermen met te hoge nettorendementen.'

De regels zijn volgens Van Teeffelen ook nodig om verdere groei mogelijk te maken. 'In Engeland, Frankrijk en Duitsland is er een wettelijk raamwerk voor crowdfunding. Dat maakt crowdfunding aantrekkelijk voor grote beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars.'

De AFM laat weten dat het positief is dat de sector zelf vraagt om wetgeving. 'Wij hebben ook een oproep gedaan voor wetgeving', aldus de toezichthouder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden