Stinkend en stekelig van buiten, zoet en romig van binnen

Wordt Emoticon van Jessica Durlacher de slechtste Nederlandse roman van 2004 en begin 2005? Of toch Het grote baggerboek van Ilja Leonard Pfeijffer, Ik ben rijk en beroemd en heb nekpijn van Herman Brusselmans, of Het verboden pad van Kees van Beijnum?...

Er zijn prijzen voor de slechtste eerste zin en de slechtst geschreven seksscène, maar niet voor de slechtste roman, althans niet in Nederland. Tijdens het jaarlijkse Bal der Geweigerden, het alternatieve boekenbal voor 'gewone' lezers en schrijvers op 8 maart in Paradiso te Amsterdam, zal de winnaar van de Gouden Doerian worden ontmaskerd, na de bekendmaking van de shortlist op 4 maart.

Initiator van de prijs is Adriaan Jaeggi, schrijver, dichter, columnist en medeorganisator van het alternatieve boekenbal. Hij vond het hoog tijd worden dat de prijs er kwam: 'Ik erger me al langer aan het te grote aantal te slechte boeken dat op de markt verschijnt - dat was al zo toen ik nog als redacteur bij Thomas Rap en De Bezige Bij werkte. Er is een overproductie aan boeken, waardoor de aandacht bij de uitgeverijen voor de inhoud zienderogen afneemt. Zo'n drie weken geleden sprak ik daarover met een criticus van NRC Handelsblad en die beaamde dat: hij had een roman van een schrijfster gelezen die tweehonderd bladzijden te dik was. Daar had een redacteur iets aan kunnen doen, dan was het boek een stuk beter geworden, maar dat gebeurt dus niet. Die kritiek hoorde ik ook van anderen.'

Hij sprak erover met de actrice Annet Malherbe (juffrouw Jannie in Debiteuren/crediteuren), die suggereerde de prijs, waarvan ze nu beschermvrouwe is, de Gouden Doerian te noemen, naar de olijfgroene, anderhalve kilo zware, Zuidoost-Aziatische vrucht met harde stekels die een enorme stank verspreidt, als van uitbundige diarree, dampende kots of een combinatie van beide - maar waarvan de inhoud romig is en zoet als vijgen en vanille.

'Stank aan de buitenkant, een goede smaak aan de binnenkant', verklaart Jaeggi de metafoor nog eens. 'Het kan beter worden als je erin doordringt. Iemand vroeg me of ik serieus dacht dat schrijvers hier iets van zouden leren. Mijn antwoord was: dat weet ik niet, maar ik weet wel dat je iets verkeerd blijft doen zolang niemand tegen je zegt dat je het verkeerd doet.'

Het moet dus afgelopen zijn met die voortdurende hosannasfeer en het eenzijdige lawaai van de boekenprijzen, van AKO Literatuurprijs tot Libris Prijs en wat dies meer zij, meent de jury van de Gouden Doerian, bestaande uit Volkskrant-criticus Michaël Zeeman (voorzitter), criticus Jeroen Vullings (Vrij Nederland), boekhandelaar Jaap van Straalen (Island Bookstore, Amsterdam), Maarten Moll (chef boeken van Het Parool) en Adriaan Jaeggi (secretaris zonder stemrecht).

Het is tijd voor tegenwicht.

'Die prijs is voor een deel natuurlijk tongue in cheek, maar er zit ook wel degelijk een serieuze kant aan. Je zou het een ernstige grap kunnen noemen', vat voorzitter Zeeman de betekenis ervan samen. 'Er zijn heel veel prijzen voor het beste boek en het mooiste oeuvre. De suggestie die daarvan uitgaat is dat we worden overspoeld door een golf van meesterwerken. Mijn indruk is een licht andere: er komen jaarlijks maar een paar meesterwerken voorbij. Literatuur heeft een aantal karakteristieken. Die zijn de moeite van het benoemen waard. Wat wij willen is een aantal boeken aanwijzen van gerenommeerde auteurs en erop wijzen hoe treurig het soms met de literatuur in Nederland gesteld is. Je moet het zien als een commentaar op het boek, en op de sfeer die er in de literatuur heerst.'

Niet leuk natuurlijk voor de auteur die in de prijzen valt. Jaeggi: 'Nee, natuurlijk niet. Ik zou het ook niet leuk vinden. Ik weet hoe het is. Als schrijver werd ik door de redacteur die mijn debuutroman begeleidde, keihard aangepakt - hele stukken werden veranderd of geschrapt. Maar het is absoluut niet de bedoeling om een schrijver of uitgever met deze prijs voor paal te zetten. Het zal pijnlijk zijn voor de betrokkene, maar dat moet dan maar: het is voor een goede zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden