Spectaculaire vondst: nóg een verborgen ruimte in de Piramide van Cheops

Een ongelooflijke ontdekking in de Piramide van Cheops, ook wel Grote Piramide genoemd; verstopt boven de beroemde 'grote galerij' moet zich nóg een enorme, langwerpige holte bevinden. Drie universitaire onderzoeksteams hebben dat onafhankelijk van elkaar vastgesteld door te meten hoe bepaalde deeltjes door de piramide schieten.

Beeld ScanPyramid

De verborgen ruimte moet zo'n 8 meter hoog zijn, 1 tot 2 meter breed, en 30 tot misschien wel 50 meter lang, maken de teams vandaag bekend in vakblad Nature. In feite doet het 'sterk denken aan de grote galerij zelf', aldus de Franse onderzoeksleider Mehdi Tayoubi in een telefonische toelichting. De galerij is een hoge, schuin omhoog lopende gang naar de Koningskamer, in het hart van de piramide. Maar het is ook denkbaar dat de nieuw ontdekte holte bestaat uit meerdere ruimteb: zulke details zijn in de metingen van de onderzoekers niet zichtbaar.

De ruimte of ruimten blijven voorlopig afgesloten van de buitenwereld, zodat het geheel intact blijft. Het team heeft dan ook geen idee waartoe de holte dient, of wat er eventueel in zit. 'We weten alleen zeker dat deze leegte er is, dat hij indrukwekkend is en dat we hem niet hadden verwacht', aldus Tayoubi. Het team hoopt dat vervolgscans meer details kunnen geven: een stapsgewijs proces, dat jaren zal duren, verwacht men.

Eind vorig jaar bracht hetzelfde onderzoeksproject ook al een nog onbekende ruimte aan het licht. Achter enkele opvallende, driehoekige sluitstenen in de noordelijke buitenwand van de piramide onthulden scans toen een kleinere, langwerpige holte die sterk lijkt op een smalle gang. Ook hier zijn de details nog volstrekt onduidelijk.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Beeld epa

Muonen

De onderzoeksteams - twee uit Japan, een uit Frankrijk - kwamen de ruimten op het spoor door te bestuderen hoe energierijke deeltjes genaamd 'muonen' van hoog in de dampkring door de piramide vallen. In gesteente worden muonen geremd of tegengehouden, door holtes gaan ze ongehinderd. Japanse onderzoekers kwamen de ruimte begin vorig jaar al op het spoor, door de muonen te vangen op een soort fotogevoelige matten die ze onderin de piramide in de zogeheten Koninginnekamer hadden gelegd. In de maanden daarop werd de vondst bevestigd met twee andere technieken. Bij elkaar maakt dat de wetenschappers, om precies te zijn, 99,9999 procent zeker van hun zaak.

'Buitengewoon intrigerend', noemt de Groningse egyptoloog Jaap van Dijk de nieuwe ontdekking. Het is bepaald nog geen uitgemaakte zaak wat de ruimten kunnen zijn, beaamt hij: 'We weten van de ruimten die we wél kennen vaak al niet eens goed waarvoor ze precies dienden. Er staan daar binnenin geen teksten, en de oudste beschrijvingen stammen pas van eeuwen later.'

Wie weet zijn de holten wel uitsparingen om steen te besparen of de druk op de onderliggende grote galerij te verminderen, oppert conservator egyptologie Lara Weiss van het Rijksmuseum van Oudheden. 'Het lijkt een volwaardige ontdekking. En als er meer kamers zijn, zou dat waanzinnig interessant zijn. Maar voorlopig weten we nog niet eens hoe de ruimte eruitziet,' zegt Weiss.

Meer is op komst, zo werd woensdag duidelijk tijdens de telefonische perstoelichting. 'We hebben nog veel andere resultaten die we niet hebben bekendgemaakt, omdat we ze nog in onderzoek hebben', liet een van de Egyptische teamleiders zich ontvallen. Het team heeft besloten alleen resultaten bekend te maken die zo goed als vast staan: 'We hanteren daarvoor de zeer strenge drempels die gebruikelijk zijn in de deeltjesnatuurkunde', aldus Tayoubi.

Robot

Het internationale 'ScanPyramid'-project is niet zozeer opgezet om onbekende ruimten te vinden, maar om op te helderen hoe de piramiden van het Oude Rijk (2686-2134 voor Christus) zijn gebouwd. 'Onze verrassing was dan ook groot toen we zo'n grote anomalie zagen', zegt Tayoubi. 'We begrepen meteen dat we iets groots en belangrijks hadden'.

Twee jaar geleden haalde het team ook even het nieuws met een kleinere ontdekking: aan de oostkant van de piramide vond men toen een rare temperatuurafwijking, die zou kunnen duiden op een nog onbekende ruimte op de begane grond. Naar alle waarschijnlijkheid loos alarm, weten experts inmiddels: het betrof een gedeelte dat met modern beton was gerepareerd. 'We hebben die afwijking niet verder onderzocht.'

Opvallend is dat het team inmiddels ook een roboticus heeft aangetrokken, het jonge Franse supertalent Jean-Baptiste Mouret. Die werkt onder meer aan robots die door zeer smalle boorgaten passen. 'Maar we zijn nog in de ideeënfase', benadrukt Tayoubi. 'En daarbij denken we sowieso eerst aan andere antieke monumenten.'

Onderzoekers reconstrueren de nieuw ontdekte gang met augmented reality-brillen. Beeld ScanPyramid
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.