De MasSpec Pen
De MasSpec Pen © Vivian Abagiu / University of Texas at Austin

Speciale 'pen' voor chirurgen zou kanker binnen 10 seconden kunnen ontdekken

Resultaten van testen op menselijk weefsel zijn veelbelovend

Kanker diagnosticeren kan binnenkort mogelijk sneller en nauwkeuriger. Amerikaanse onderzoekers hebben namelijk een nieuw instrument ontwikkeld.  Hiermee behalen artsen veel tijdswinst en wordt het gezonde weefsel minder beschadigd.

Bestaande methodes om kanker op te sporen hebben het nadeel dat ze lang duren. Het diagnosticeren van kanker in een biopt, een stukje weefsel dat is weggenomen voor onderzoek, duurt soms dagen. Terwijl artsen tijdens de operatie al willen weten of er kankercellen aanwezig zijn.

Het moeilijke aan het verwijderen van een tumor is het in kaart brengen van de precieze grootte. Hierdoor verwijderen chirurgen vaak onnodig veel gezond weefsel, omdat de patiënt anders het gevaar loopt dat de kanker terugkomt. Met name bij borstkanker is dit een probleem: vrouwen willen zoveel mogelijk gezond weefsel behouden, maar ze willen ook niet dat er nog een keer in hun borst gesneden moet worden.

De zogeheten MasSpec-Pen-methode moet deze problemen oplossen. Artsen brengen met de pen een waterdruppel in het weefsel. Daarna zuigen ze de waterdruppel samen met moleculen uit het weefsel weer op. Door de massa van de moleculen te meten, wordt duidelijk welke moleculen in het weefsel aanwezig zijn en in welke verhouding. Als bepaalde 'slechte' moleculen in overvloed zijn, heeft de patiënt kanker. Deze methode duurt slechts tien seconden, schreven de onderzoekers woensdag in het vakblad Science Translational Medicine, en hiermee kan de arts dus beter de grens van de tumor vinden.

96 procent goed gediagnosticeerd

De onderzoekers testten de pen op weefel van mensen met en zonder kanker. Kankersoorten die in de weefsels voorkwamen waren borst-, long-, schildklier- en eierstokkanker. De onderzoekers vergeleken de  aanwezige moleculen in deze weefsels met de moleculen die aanwezig zijn in kankerweefsel. Hieruit bleek dat de pen gemiddeld meer dan 96 procent van de weefsels goed diagnosticeerde.

Om kanker in een lichaam op te sporen werd de pen getest op muizen. De onderzoekers brachten bij de dieren borstkanker cellen in en lieten de tumor een aantal dagen groeien. Daarna sneden ze de huid open om bij de tumor te kunnen en namen met de pen de moleculen af. Het bleek dat de pen geschikt was om kanker te diagnosticeren tijdens een operatie.

Een muis heeft maar een dun huidje en bloedt nauwelijks. Dit is niet te vergelijken met bijvoorbeeld borstkanker, waarbij je nog door vet en klierweefsel heen moet

Theo Ruers

Volgens Theo Ruers, chirurg-oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek en hoogleraar Technische geneeskunde aan de Universiteit Twente, betekent dit nog niet dat de pen ook in mensen werkt. 'Een muis heeft maar een dun huidje en bloedt nauwelijks. Dit is niet te vergelijken met bijvoorbeeld borstkanker, waarbij je nog door vet en klierweefsel heen moet.' Daarom is de volgende stap volgens Ruers om de pen op mensen te testen, om zo te onderzoeken of bijvoorbeeld bloed de diagnose beïnvloedt. Wel zijn de resultaten op menselijk weefsel veelbelovend: 'Veel universiteiten en instituten zijn met dit soort pennen bezig, ook in Nederland. Zelf werken we aan lichtpennen die in het weefsel kunnen kijken. Al deze technologieën geven zeer goede resultaten. Dus dát er een nieuwe technologie aankomt in drie à vier jaar is duidelijk, maar welke dat is afwachten.'