Sneeuwgraven met ontbloot bovenlijf

De Volkskrant de avontuurlijkste wetenschappers over hun veldwerk. IJsexpert Jan Lenaerts verliest alle perspectief.

Beeld Els Zweerink

'Bij bewolkt weer gaat het wit van de ijsvloer waarop je staat ongemerkt over in de witte lucht erboven. Je zweeft bijna, in witte ruimte zonder perspectief. Voeg daarbij de gedachte dat je alleen bent, op 250 kilometer van de basis, en het is best een beetje angstig soms.

Die basis, dat is de Belgische Prinses Elisabethbasis in Oost-Antarctica, die er circa tien jaar staat. Daar kom je aan met een vliegtuig vanuit de grote Russische Zuidpoolbasis, waar je weer terecht bent gekomen met een militair vrachttoestel vanuit Kaapstad. Zes uur oorverdovend vliegen, zonder raampjes en op keiharde houten banken. Bij de landing op het spiegelgladde blauwe ijs laten ze een projectiescherm zakken met webcambeelden uit de cockpit. Ze remmen op de motoren, het duurt voor je gevoel uren voor je stilstaat. Spectaculair, maar zoiets wil je niet te vaak meemaken.

Ons onderzoeksgebied ligt op een uitloper van het landijs die zich een paar honderd kilometer over de oceaan uitstrekt. Een ongelofelijk pak ijs is dat, honderd tot zevenhonderd meter dik. Wat wij proberen met boringen en grondradar te begrijpen is hoe de sneeuw van de winter in de zomer smelt en ijs vormt. Dat is ingewikkelder dan je denkt, soms vind je hele meren ín het ijs, er gebeurt vanalles in de diepte.

Om daar terecht te komen is verschrikkelijk. Een transport met twee pistenbully's op rupsbanden trekt een paar sledes met zeecontainers voort. Een etmaal lang, met 15 kilometer per uur. Je bonkt en dendert maar door over ijs en sneeuw. Slapen kan niet. Je bent zo dankbaar als je dan bij aankomst je tentje mag opzetten. Eindelijk ruimte voor jezelf.

De sneeuwstorm de eerste dagen was ongelofelijk, je ziet geen hand voor ogen. Je zit dan met tien man in een container met niks te doen, en geen toilet, niets. Soms moesten we onze tentjes even checken. Buiten schuifelden we als kleuters hand in hand langs een lijn.

Naam: Jan Lenaerts
Leeftijd: 31
Beroep: Meteoroloog
Missie: Sneeuwsmelt doorgronden

Op mooie dagen is alles anders. Dan sta je bij nul graden met ontbloot bovenlijf in de sneeuw te graven in de brandende zon. Rond middernacht schemert het net genoeg voor je slaapritme. Maar het licht is het probleem niet, dat is vooral de warmte in je tent. Je slaapt bovenop de slaapzak, en dan nog word je badend in het zweet wakker. Dat was een eeuw geleden ook zo, met klimaatverandering heeft het niks te maken.

Dit soort veldwerk maakt je vooral bescheiden. Het is goed om echte sneeuwgegevens te verzamelen, die zijn er veel te weinig. Maar binnen een cirkel van tien meter om je heen zijn al zo veel bijzondere details te zien, dat je je realiseert: dit kan ik met mijn computermodellen nooit helemaal beschrijven. Alleen al voor dat besef is het goed er nu en dan zelf te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden