Smeren maakt meer kapot dan je lief is

Een mooie huid komt niet uit een potje, sterker: die potjes kunnen schadelijk zijn.

Foto Hilde Harshagen

Smeren maakt meer kapot dan je lief is. De wetenschap wordt alsmaar negatiever over de smeersels waarmee wij onszelf dagelijks 'verwennen'. In 2017 was de toon wel erg scherp. Volgens een recente Braziliaanse studie is de belangrijkste oorzaak van een geïrriteerde huid (pukkeltjes, schilfertjes, vlekken en jeuk) de 'rommel' die we erop smeren: scrubs, crèmes, tonics, make-up removers, deodorant en wat dies meer zij.

'Als het om smeren gaat, zegt de wetenschap steeds fermer: less is more', zegt de Nederlandse dermatoloog Jetske Ultee. 'Een groot deel van onze huidklachten is inderdaad het gevolg van cosmetica of verkeerd gebruikte cosmetica. De berg smeersels die de huidbarrière schaden is groot. Zo ontstaan er klachten die je nu juist wilde voorkomen of verhelpen. Denk aan puistjes, bultjes, een vette of juist droge, jeukende huid.'

In de dagelijkse praktijk adviseert Ultee vrouwen en mannen met huidproblemen regelmatig: smeer maar even niks. 'Grote kans dat de huid zichzelf herstelt.'

Het idee dat we onze huid voortdurend moeten beschermen, is onjuist. Behalve als het om de zon gaat. Onze huid heeft immers zelf een beschermlaag: de huidbarrière. Vergelijk het met een bakstenen muurtje, zegt Ultee. 'Dode huidcellen vormen de steentjes en het cement zijn natuurlijke huidvetten. Bovenop de muur liggen talg en een gezond laagje bacteriën die 'slechte' bacteriën en virussen buiten houden.'

Dermatoloog Jetske Ultee.

In plaats van dit muurtje gewoon zijn werk te laten doen, gaan we dode huidcellen weg scrubben, de 'goede' bacteriën wegjagen met zeep en het vetlaagje afbreken met geparfumeerde en alcoholhoudende crèmes. 'Dat grenst aan het toebrengen van ernstig lichamelijk letsel', foeterde de Duitse dermatoloog Yeal Adler in haar bestseller De huid (inmiddels in 27 talen vertaald).

Alleen al voor het herstel van de gezonde bacteriën heeft het lichaam circa vier weken tijd nodig. Maar die kans krijgt de huid helemaal niet. Want de Nederlandse vrouw gebruikt (volgens Ultee) dagelijks negen tot twaalf verschillende huidproducten per dag. Veelal rijkelijk voorzien van zeepachtige ingrediënten, alcohol en parfum - met alle gevolgen van dien. En vergis je niet. Irriterende stoffen komen niet alleen uit de fabriek. Ook natuurlijke, plantaardige stoffen als lavendel, eucalyptus, mint en tea tree olie kunnen huidirritaties (jeuk, pukkels, droge huid) oproepen. 'Met een beetje pech smeer je jezelf extra rimpels aan', aldus Ultee.

Een mooie huid komt niet uit een potje. De moderne dermatoloog legt steeds meer nadruk op goede nachtrust, het voorkomen van stress, gezond eten en vooral níét zonnebaden. De ouderwetse man die zijn gezicht wast met water en daarna droogwrijft met een handdoek heeft een grotere kans op een huid die in balans is dan zijn vrouw met een wastafel vol maskers, scrubs, zalfjes en crèmes, schrijft Adler. 'Je huid hoeft niet beschermd. Hij beschermt jou.'

Ultee is iets genuanceerder. 'Als de huid goed functioneert, bijvoorbeeld bij kinderen, hoef je niets te doen. Maar na je dertigste herstelt je huid minder snel en kan het goed zijn je huid te hydrateren of te kalmeren. Let dan op dat je geen producten koopt waar alcohol, geur- en kleurstoffen in zitten. Geurstoffen zijn de grootste veroorzaker van allergisch contacteczeem en ze versnellen de huidveroudering zodra je ermee de zon in gaat.'


Dit hebben we geleerd van 2017

Varkens waarin menselijke organen groeien, mensen die 'varkenssushi' geïmplanteerd krijgen: het gaat hard met de biomedische technieken.

Het afwisselen van echte en neppillen komt de genezing misschien ten goede.

De Gezondheidsraad kwam met een bemoedigend beweegadvies: we hoeven niet te sporten.

Een nieuwe stroom denkers verzet zich tegen de tirannie van het gelukkig-moeten-zijn. Die verhindert een gezonde omgang met het hele palet aan emoties. De kunst van het leven is soms een beetje ongelukkig durven zijn.

Laptops, smartphones en apps ontgrendel je niet meer met wachtwoorden, maar met gezichtsherkenning - en straks je hartslag?

Om medische klachten niet alleen te bestrijden maar ook iets te doen aan de oorzaken - roken, drinken, slecht eten- komen artsen vaker de spreekkamer uit.

Voet bij stuk houden helpt kennelijk toch om de muren van Big Pharma te slechten. Pillen hoeven niet absurd duur te zijn.

Door langer met patiënten te praten, blijkt een doorverwijzing of behandeling vaak niet nodig. Een goed gesprek helpt.

Het verschil tussen mens en dier is een hardnekkig misverstand, zegt de Duitse filosoof Richard David Precht, dus is het hoog tijd om anders met dieren om te gaan.

In volgebouwd Nederland zijn ook dit jaar weer veel archeologische vondsten gedaan. Oplevende economie en mediegenieke archeologen helpen.

Vrijwel alle pogingen dit jaar om te begrijpen wat donkere materie zou kunnen zijn, hebben niks opgeleverd. Het heelal wordt raadselachtiger.

Kunstmatige intelligentie maakt grote voortgang en kan steeds meer wat de mens kan, maar dat maakt machines nog niet tot een stalen variant van de mens.

Door de reuzensprongen die AI maakt is de mens er niet langer zeker dat hij het enige wezen met zelfbewustzijn blijft.