Sluitstuk in de zoektocht naar 'Het Grote Waarom': bestaat het Higgsdeeltje?

Is het befaamde Higgsdeeltje gevonden? We weten het vanmiddag. Dan houdt het deeltjeslab CERN in het Zwitserse Genève een persconferentie en zullen we weten of de bijzondere en miljoenen kostende speurtocht nu al resultaat heeft geboekt.

Wetenschapper aan het werk op het CERN in Genève Beeld reuters

Er gaan al weken de wildste geruchten over of het deeltje gevonden is, en wat CERN vanmiddag aankondigt. Maar alle snippers bijeen lijkt dit de meest waarheidsgetrouwe gok: CERN claimt vandaag niet de vondst van het Higgsdeeltje, maar doet de eerste experimentele suggestie dat het deeltje echt bestaat. Het zou echter ook kunnen dat wordt gemeld dat Higgs helemaal niet bestáát...

Maar wat is het nou precies, dat Higgs-deeltje? Het deeltje is min of meer het sluitstuk van de gangbare deeltjestheorie. Deze theorie werd in de jaren zestig van de vorige eeuw door de Brit Peter Higgs (nu 82) en anderen bedacht om te verklaren hoe alle andere deeltjes aan hun specifieke massa komen. In theorie ontstaat het kortstondig als bijvoorbeeld protonen met nagenoeg de lichtsnelheid op elkaar worden geschoten, zoals in de deeltjesversneller nu al ruim een jaar met recordenergie gebeurt.

De versneller zou wetenschappelijk moeten verklaren waarom deeltjes eigenlijk massa hebben, iets dat nog altijd niet wordt verklaard in het 'Standaardmodel van de deeltjesfysica'. Of, in de woorden van Volkskrant-columnist Bert Wagendorp: 'Het Higgsdeeltje zou de laatste bouwsteen vormen van het Standaardmodel van de deeltjesfysica. Dat model verklaart onze realiteit aan de hand van de diepste krochten van de materie, de wereld van de elementaire deeltjes. Tot dusver klopt er iets niet, aan het Standaardmodel. De deeltjes bewegen langzamer dan ze zouden moeten bewegen, namelijk met de snelheid van het licht: ze worden vertraagd omdat ze massa hebben. Maar hoe komen ze daaraan? Door de Higgsdeeltjes, is de suggestie. Onze realiteit is een vertraging van het Al, en daarmee zou het Higgsdeeltje de basis en de verklaring vormen van het bestaan van het heelal, van de aarde, van u en van mij, van Johan Cruijff en Louis van Gaal, van de euro en het Britse pond en tevens van deze column. Kortom, van alles.'

Voorzet

De theoretici gaven eerder een voorzetje. Stel, zeiden ze, dat er een universeel veld in het universum is, waarvan sommige deeltjestypen meer last hebben dan andere bij versnellingen. Dat is niet alleen een elegante oplossing voor het massavraagstuk, maar bovendien was de theorie controleerbaar; bij het veld moest volgens de theorie ook een deeltje zijn, later het Higgsdeeltje genoemd. Lastig was wel dat niemand precies kon zeggen hoe zwaar dat deeltje zelf moest zijn. En dus ook niet of het eventueel met deeltjesversnellers te maken zou kunnen zijn.

Vanmiddag 14.00 uur is er in Genève die bijeenkomst waar de nieuwste resultaten van de speurtocht worden gepresenteerd. En volgens de vele geruchten gaat het om spectaculair nieuws. Met om 16.30 uur een persconferentie.

Inzicht in alles
Maar schieten we er iets mee op, als we straks zeker weten dat het Higgsdeeltje niet alleen een theoretische constructie is, maar ook echt bestaat?', vraagt Wagendorp zich ondertussen af.

'Vermoedelijk niet direct, maar uiteindelijk wel. Elke stap die ons dichter bij de diepste waarheid en werkelijkheid brengt, verandert ons onherroepelijk. (...) Maar hoe dieper we doordringen in het mysterie van de materie, hoe dichter we bij onszelf komen, bij wie we zijn, waar we zijn en waar we vandaan komen - en misschien bij het grote waarom.'

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden