Nieuws Veranderende leefomstandigheden

Sluipende bedreiging voor koraal: verstoorde voortplanting

Koraalriffen, die vaak al te lijden hebben van opwarming, watervervuiling en overbevissing, staan mogelijk bloot aan een bedreiging die tot nu toe onopgemerkt is gebleven. Veranderingen in het milieu lijken de voortplanting van koralen op onverwachte wijze te kunnen verstoren. 

Close-up van de geslachtscellen die vrijkomen in de kei sterkoraal in het Sea Aquarium Reef op Curaçao. Beeld Foto Getty

Wetenschappers ontdekten dat het ‘kuitschieten’ van het koraal, waarbij tegelijkertijd enorme hoeveelheden geslachtscellen vrijkomen, bij enkele koraalsoorten in de Rode Zee is ontregeld. Een keer per jaar laten koralen miljoenen geslachtscellen – pakketjes van zaad- en eicellen – los. Dan zweven wolken van witte vlokjes door het water. Deze bundeltjes drijven naar de oppervlakte en vallen uiteen in zaad- en eicellen die hun weg zoeken naar sperma en eicellen van andere koraalkolonies. Om de kans op bevruchting te vergroten laten verschillende kolonies van een koraalsoort hun geslachtscellen, die maar een paar uur overleven, tegelijkertijd vrij. Dit moment van ‘kuitschieten’, dat gewoonlijk tot op het uur is te voorspellen, wordt gedicteerd door watertemperatuur, stand van zon en maan, wind, neerslag en getij.

Verkeerde timing

Israëlische biologen ontdekten dat het loslaten van de geslachtscellen bij drie van vijf meest voorkomende koraalsoorten in de Rode Zee niet meer synchroon loopt. Omdat die gelijktijdigheid cruciaal is voor het succes van de voorplanting voorzien ze een nieuw, sluipend gevaar voor het koraal. ‘Het verstoren van de gelijktijdigheid beperkt de mogelijkheden van geslaagde bevruchting, leidt tot beperking van het aantal nieuwelingen (koraallarfjes, red.) waardoor verouderende koraalpopulaties uiteindelijk zouden kunnen verdwijnen’, schrijven de wetenschappers in Science.

De kans op bevruchting kan al afnemen als er minuten zitten tussen de piekmomenten waarop koraalkolonies hun geslachtscellen loslaten. Als het tijdsverschil oploopt tot uren of dagen mislukt de voortplanting meestal. De onderzoekers constateerden dat bij drie koraalsoorten het vaste tijdstip van kuitschieten was verdwenen. De maand, de week of de dag waren in de loop der jaren verschoven. Koraalkolonies van één soort gaven hun geslachtscellen af in verschillende nachten. Sommige kolonies sloegen het kuitschieten gedeeltelijk of helemaal over.

Stressfactoren

Mogelijk is de opwarming van het zeewater oorzaak van de verstoring, zeggen de auteurs. Temperatuur heeft grote invloed op de cyclus van het kuitschieten en het water van de Rode Zee wordt volgens de onderzoekers snel warmer: 0,3 graad Celsius in tien jaar. Ook de verontreiniging van het zeemilieu en lichtvervuiling kunnen de voortplanting van het koraal volgens hen beïnvloeden. Harde uitspraken over de precieze oorzaak doen de onderzoekers niet. Ze achten het waarschijnlijk dat koralen elders in de wereld kampen met soortgelijke verstoringen, ook al worden ze niet opgemerkt.

‘We wisten dat koraal zich door stressfactoren tijdelijk niet meer voortplantte, minder goed groeide of minder goed herstelde van beschadigingen. Maar dit is subtieler,’ reageert Erik Meesters, koraalecoloog bij Wageningen Marine Research. ‘Het is een verstoring die zich ook voordoet bij koraal waarmee het op het oog goed gaat. Je hebt niet in de gaten dat er iets aan de hand is met de voortplanting. Hierdoor zal mogelijk de aanwas van nieuwe koralen afnemen, evenals de genetische variatie.’

Meesters, niet betrokken bij de publicatie, prijst de kwaliteit van het onderzoek, dat geruime tijd in beslag heeft genomen. Vier jaar observeerden de onderzoekers het koraal in de Golf van Akaba. Ze vergeleken hun gegevens met data die 30 jaar geleden op hetzelfde rif zijn verzameld. Meesters: ‘Dit onderzoek zegt iets over het koraal in de Rode Zee, maar ik weet bijna zeker dat het ook op andere plekken moet spelen. Koraalriffen dicht bij bevolkte gebieden hebben altijd te maken met vervuiling en alle koralen hebben met temperatuurstijging door klimaatverandering te maken.’

Lees meer over bedreigingen en kansen voor het koraal

Als koraal verbleekt door opwarming van het zeewater, kan het zich herstellen als de watertemperatuur weer zakt. Maar als het water te warm wordt, sterft het koraal af en is herstel onmogelijk. Bij hittegolven onder water, die zich als gevolg van klimaatverandering steeds vaker voordoen, zijn koraalriffen ten dode opgeschreven.

Koraalriffen zitten vol leven, terwijl ze omgeven zijn door voedselarm water. Een internationaal onderzoeksteam denkt Darwins paradox te hebben opgelost. 

Is het Groot Barrièrerif bij Australië, dat de laatste tijd omvangrijke schade heeft opgelopen, nog te redden? Ja, zeggen Australische wetenschappers. Herstel is mogelijk, maar alleen als de oorzaken van de aantasting worden weggenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden