Slapeloze nachten kunnen de uitslag van een bloedtest verstoren

Het moment van de dag of slaaptekort kunnen de uitslag van een bloedtest beïnvloeden. Mogelijk gaat dat ten koste van de nauwkeurigheid, constateert een Brits-Nederlands team van wetenschappers deze week in vakblad PNAS.

Rineke Voogt
null Beeld anp
Beeld anp

Voor het eerst tonen de wetenschappers aan dat sommige stoffen in het bloed schommelen gedurende de dag. De biologische klok zorgt namelijk voor veranderingen in de stofwisseling, waardoor de concentraties van allerlei stoffen in het bloed op verschillende tijdstippen heel anders kunnen zijn.

Dat de concentraties van stoffen zo kunnen verschillen, is belangrijk bij de interpretatie van bloedtesten. Artsen kunnen sommige ziekten opsporen in bloed omdat die een 'vingerafdruk' van stoffen achterlaten. 'Maar blijkbaar treden er ook spontane veranderingen op onder invloed van gedrag zoals slaap', zegt neurofysioloog Tom de Boer van het LUMC, niet betrokken bij het onderzoek. 'Mogelijk klopt de conclusie van een bloedtest dan niet.'

Standaardisatie bij zulke metingen lijkt dus belangrijk, bijvoorbeeld wat betreft het tijdstip. Toch tekent neurochemicus Marcel Verbeek van het Radboud UMC - ook niet betrokken - aan dat het juist in geval van ernstige stofwisselingsziekten minder zal uitmaken op welk moment van de dag je meet: de concentraties van de stoffen wijken toch al enorm af.

Bloedtest Beeld anp
BloedtestBeeld anp

Gelukshormonen
Het Brits-Nederlandse team, onder wie twee onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam, nam de proef op de som door vrijwilligers eerst 24 uur lang een normaal slaap-waakritme te laten volgen, en hen daarna 24 uur lang wakker te houden. De proefpersonen kregen allemaal hetzelfde voedsel. Iedere twee uur namen de onderzoekers bloed af en maten daarin de concentraties van 171 stoffen.

De meeste stoffen blijken een gelijkmatig ritme te volgen, dat zelfs aanhoudt na 24 uur zonder slaap. Maar van 27 stoffen bleken de proefpersonen juist veel meer aan te maken na een slapeloze nacht. Daaronder het gelukshormoon serotonine, dat werkt als een antidepressivum. Dat sluit aan bij eerder onderzoek, beaamt De Boer. 'Depressieve mensen kunnen soms opknappen van een nacht niet slapen.'

De belangrijkste uitkomst van het onderzoek, vindt Verbeek, is dat de stofwisseling blijkbaar verstoord kan worden door slaaptekort. 'Dat komt weer terug bij de vraag die veel speelt in de wetenschap: wat doet slaap nu eigenlijk?'

Andere studies wijzen er bijvoorbeeld op dat slaap nodig is om afvalproducten in de hersenen op te ruimen. En tussen dementie en slaap lijkt een relatie te zijn, vertelt Verbeek. 'Dit onderzoek laat weer zien dat een tekort aan slaap grote invloed heeft op allerlei processen het lichaam.'

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden