Sigaar brengt zoetwater in kaart: in droge tijden uitkomst voor boeren

Nieuwe observatieapparatuur heeft voor de hele provincie Zeeland precies vastgelegd waar het water in natuurlijke ondergrondse reservoirs ligt opgeslagen. Dat kan in droge tijden voor boeren een uitkomst zijn.

De container met meetapparatuur onder de helikopter. Beeld BGR

Vanaf vandaag biedt de kaart van Zeeland een ongekend precies overzicht van zout, zoet en brak grondwater. Bij een recent grootscheeps onderzoek naar de watervoorraden in de provincie, zijn onvermoede schatten aan stokoude zoetwaterreservoirs tevoorschijn gekomen, op een diepte van soms wel 160 meter.

De provincie Zeeland en waterschap Scheldestromen, die de kaarten vandaag op hun website zetten, willen boeren, natuurbeschermers en bouwers inzicht geven in de ondergrondse watersituatie. 'De provincie kan zoetwatervoorraden beschermen en zelfs vergroten, wat deze weerbaarder maakt tegen zeespiegelstijging en verzilting', zegt onderzoeker Esther van Baaren van kennisinstituut Deltares, dat het onderzoek uitvoerde.

Want door klimaatverandering stijgt de zeespiegel en wijzigt het neerslagpatroon. 'Dat kan op termijn problemen geven voor de beschikbaarheid van zoetwater in Zeeland', zegt Ben de Reu, watergedeputeerde (PvdA). 'We stimuleren daarom initiatieven voor de opslag van zoet water en efficiënter watergebruik. Een kaart van de zoet-zoutverdeling in het grondwater vergemakkelijkt de zoektocht naar geschikte locaties voor wateropslag.'

Het is voor het eerst dat het grondwater van een hele provincie in kaart is gebracht. Het werd mogelijk gemaakt door een wonderlijke sigaar - je kunt ook zeggen: een torpedo - die twee jaar lang onder een helikopter boven Zeeland hing.

160

meter is de maximale diepte in de grond tot waar de meetapparatuur water kan waar- nemen en bepalen of het zoet, zout of brak is.

De apparatuur in de 'sigaar' stuurt radiogolven door de bodem. 'De teruggekaatste signalen zeggen dankzij een door ons ontwikkeld rekenmodel voor de ondergrond iets over de geleidbaarheid van het water en daarmee over het zoutgehalte', legt Van Baaren uit. Later deze maand start een soortgelijk onderzoek net over de grens in België.

De kaarten maken het mogelijk om schaarse zoetwaterreservoirs te vergroten, blijkt uit een proef bij twee boeren op Walcheren. 'De winterregen kan via buisjes in de akkers worden gepompt', zegt Van Baaren. 'Zo vergroten we versneld de zoetwatervoorraad. Die drukt het zoutwater dan verder naar beneden. We zijn nu vier jaar bezig en hebben het zoetwaterreservoir al vele meters vergroot.' Hierdoor kunnen de boeren hun gewassen in droge tijden beter en langer beregenen.

Ook toepassing in dichtbevolkte delta's zoals in Azië lijkt van evident nut. Van Baaren doet al onderzoek in Maleisië. 'We kijken of we in de kuststrook zoetwater kunnen opslaan in bestaande zoetwaterreservoirs. Desnoods maken we een bassin met damwanden. Bewoners beschikken dan langere tijd over beter water.'

'Heel nuttig om zout en zoet grondwater in kaart te brengen', zegt hoogleraar Hydrologie Huub Savenije van TU Delft, die zelf niet bij het onderzoek betrokken is. 'Maar of je er zoetwatervoorraden mee kunt vergroten in derdewereldlanden weet ik niet. In zanderige gebieden infiltreert regenwater gemakkelijk vanzelf, maar om deze voorraden aan te vullen, zijn wel sloten, buizen en pompen nodig om het regen- en rivierwater op te vangen en te infiltreren. Dat is niet goedkoop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.