Seniorenvaccin tegen longbacterie onderzocht

De komende maanden wordt 220 duizend 65-plussers gevraagd mee te doen aan een proef naar de werkzaamheid van een nieuw vaccin tegen de pneumokokkenbacterie....

Het UMC begon woensdag een publiciteitscampagne rond het onderzoek. Volgens hoogleraar infectieziekten Marc Bonten, leider van het onderzoek, moeten van de 220 duizend aangeschreven Nederlanders er 85 duizend meedoen om het onderzoek te laten slagen. Dat aantal wordt vrijwel zeker gehaald.

Hoeveel Nederlandse ouderen jaarlijks ziek worden of overlijden aan een pneumokokkeninfectie, is niet helemaal duidelijk. In de advertentie die gisteren in de dagbladen verscheen, staat dat 1 procent van de 65-plussers de infectie krijgt en dat de sterfte ‘dertig tot vijftig procent kan bedragen’.

Dit geldt echter alleen voor de meest kwetsbare patiënten, zegt hoogleraar Bonten. In werkelijkheid overlijden nu jaarlijks vermoedelijk rond de duizend ouderen aan longontsteking die veroorzaakt is door pneumokokken. Voor een deel gaat het om patiënten die al erg ziek zijn.

Kinderen worden nu al gevaccineerd tegen de bacterie. Bij hen zijn de pneumokokken een belangrijke veroorzaker van hersenvliesontsteking. De Gezondheidsraad heeft al twee keer onderzocht of uitbreiding van de vaccinatie naar ouderen zinvol is. Beide keren werd geconcludeerd van niet; de laatste keer nog in 2003. Verder onderzoek was volgens de raad noodzakelijk. Dat onderzoek wordt nu dus gedaan.

Hoeveel het huidige onderzoek kost, wil hoogleraar Bonten niet zeggen, maar vermoedelijk is het meer dan 10 miljoen euro. Alleen al voor reiskosten van deelnemers en medewerking van huisartsen is bijna 3,5 miljoen euro begroot.

De onderzoeker benadrukt dat het initiatief werd genomen door het UMC, en niet door de Amerikaanse fabrikant van het vaccin, dat overigens nog niet op de markt is verschenen. Het UMC kreeg van de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie (ZonMw) 800.000 euro subsidie om het onderzoek te financieren. Dat bedrag werd echter door de universiteit teruggeven. Bonten: ‘Het is al gecompliceerd genoeg om met één partner te werken.’

De 65-plussers worden geworven via huisartsen onder mensen die nu al een griepprik halen. De helft van hen krijgt daarnaast ook het onderzoeksvaccin; de andere helft een placebo.

Op een kleine reiskostenvergoeding na krijgen de deelnemers niet betaald. Huisartsen ontvangen enkele tientallen euro’s per patiënt. De bereidheid van de huisartsen om mee te werken is groot, zegt Bonten. Een klein aantal weigert, onder meer omdat het gaat om een door de industrie gefinancierd onderzoek.

Als het vaccin werkt, zullen in de twee onderzoeksjaren vermoedelijk ‘enkele honderden’ deelnemers geen longontsteking krijgen die ze anders wel gekregen zouden hebben, denkt de onderzoeksleider. Dat aantal is groot genoeg om wetenschappelijke conclusies op te baseren. ‘Maar ook als het niet werkt, is de proef natuurlijk geslaagd. Dan weten we dat we dit vaccin niet hoeven geven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden