Seksisme in Silicon Valley: 'Blijf weg van de eierstokken'

Ongewenste intimiteiten bij Uber

'Er hangt een giftige atmosfeer voor vrouwen.' Sillicon Valley blijkt een verborgen, lelijke kant te hebben. Bij bedrijven als Uber worden vrouwelijke werknemers seksistisch behandeld.

Scène uit de HBO-sitcom Silicon Valley, een Amerikaanse televisieserie over een technologiebedrijf in Silicon Valley in Californië.

'Op mijn eerste dag bij Uber stuurde mijn nieuwe manager mij een reeks chatberichten. Hij had een open relatie, zei hij, en zocht vrouwen om seks mee te hebben', schreef programmeur Susan Fowler deze week in een explosieve blogpost over haar tijd bij vervoersbedrijf Uber. 'Het was de eerste keer dat mijn manager over de schreef was gegaan, zei personeelszaken. Dus ze wilden geen maatregelen tegen hem treffen. Maar later ontmoette ik vrouwelijke collega's die ook over ongewenste intimiteiten hadden geklaagd, zelfs door dezelfde man. Zij kregen net als ik te horen: het was zijn eerste overtreding, dus er werden geen stappen ondernomen.'

Fowlers aanklacht zet een lelijke, verborgen kant van Silicon Valley opnieuw in de spotlights. In haar blog beschrijft de softwareontwikkelaar uitgebreid hoe ze door mannelijke collega's werd lastiggevallen en gediscrimineerd, maar ook hoe haar klachten steeds werden weggewuifd. Hoe vaak zij en haar collega's het seksisme bij Uber ook aan de kaak stelden, steeds liep het op niets uit. 'Bij personeelszaken zeiden ze: de enige constante in alle verhalen ben jij.' Woensdag onthulde The New York Times echter dat Fowler bij lange na niet het enige slachtoffer was. In een groot artikel bevestigen meer dan dertig (ex)-Uber-medewerkers het seksisme en de macho-mentaliteit op de door mannen gedomineerde werkvloer.

Vorige week trad ook Tannen Campbell, voorheen vicepresident bij Virtual Reality-bedrijf Magic Leap, met haar verhaal naar buiten. Zij sleept haar oud-werkgever voor de rechter vanwege het seksisme dat zij en andere vrouwelijke werknemers voor hun kiezen kregen. Campbell beschrijft hoe een IT-manager van Magic Leap over vrouwen sprak tijdens een introductie voor nieuwe werknemers. 'Toen een van de twee aanwezige vrouwen een vraag stelde reageerde hij met: 'Vrouwen hebben altijd problemen met computers. In de IT hebben we een gezegde: blijf weg van de drie 'O's': Orientals, Old People and Ovaries (Aziaten, ouderen en eierstokken)'

Een vrouw loopt voorbij het logo van Uber in San Francisco. Beeld AP

Mannenoverschot

Op sociale media en blogs worden Campbell en Fowler overladen met steunbetuigingen, ook van vrouwen met gelijksoortige ervaringen. De meesten willen anoniem blijven. Vorig jaar deden zeven hooggeplaatste vrouwelijke managers onderzoek naar seksisme in de Californische techindustrie. Uit hun rapport, 'Elephant in the Valley', bleek dat 40 procent van de vrouwen seksisme niet durft te rapporteren, terwijl ongewenste intimiteiten en denigrerende opmerkingen er schering en inslag zijn.

Zo heeft 60 procent van de vrouwen in Silicon Valley ooit seksuele intimidatie meegemaakt, vaak door een leidinggevende, en kreeg 87 procent wel eens denigrerende opmerkingen naar het hoofd. 90 procent van de vrouwen werd ooit seksistisch benaderd op conferenties. Uit ander onderzoek blijkt dat vrouwen de techindustrie twee keer zo vaak verlaten als mannen, terwijl ze daar al schaars zijn, vooral in leidinggevende en technische functies.

Wall Street

Voor Uber en Magic Leap komen de beschuldigingen op een penibel moment - beide bedrijven stapelen de laatste tijd schandaal op schandaal - maar voor de techwereld als geheel ook. Want met hun luidruchtige verzet tegen het beleid van president Trump lieten techbedrijven zich de afgelopen tijd juist van hun idealistische kant zien, wat hen positieve publiciteit opleverde en het progressieve imago van Silicon Valley nog maar eens versterkte. Dat hetzelfde Silicon Valley juist conservatief blijkt als het om vrouwen gaat, is bij veel minder mensen bekend.

Ook daarom verheffen veel vrouwen na de ontboezemingen van Fowler en Campbell wederom hun stem. 'Dit is het verhaal van één vrouw, maar ook het verhaal van veel meer vrouwen bij veel meer bedrijven', schreef Ellen Pao op Twitter over Fowlers ervaringen bij Uber. Zelf sleepte zij ooit techbedrijf Kleiner Perkins Caufield & Byers voor de rechter omdat het management haar een promotie onthield die mannelijke collega's met vergelijkbare kwalificaties wel kregen. Eerder ontving Whitney Wolfe een miljoen dollar schadevergoeding in een zaak tegen Tinder-directeur en ex-vriend Justin Mateen. Hij zou haar de titel van medeoprichter hebben afgenomen omdat een vrouw in het bestuur 'belachelijk' zou overkomen.

Amerikaanse media maken steeds vaker de vergelijking met het Wall Street uit de jaren '80 en '90, waar de sfeer ook niet bepaald vrouwvriendelijk was. Volgens Newsweek-journaliste Nina Burleigh, die een lange aanklacht tegen seksisme bij techbedrijven schreef, loopt Silicon Valley zelfs achter op Wall Street. 'Terwijl Wall Street vandaag de dag tammer lijkt - met dank aan rechtszaken en diversiteitconsultants op elke straathoek - gaat de vrouwenhaat in Silicon Valley onverminderd door.'

De oorzaak, schrijft Burleigh, zit hem in het feit dat in Silicon Valley twee typen seksisten dominant zijn: de Gordon Gekko-achtige, macho durfkapitalist én de computernerd, wiens vrouwbeeld negatief wordt beïnvloed door games waarin vrouwen vooral schaars gekleed lustobject zijn. 'In Silicon Valley heeft de combinatie van het conservatieve 'Wall Street-wolfisme' van mannelijke investeerders én de sociaal onvolgroeide jongensmannen die zij graag financieren een bijzonder giftige atmosfeer voor vrouwen gecreëerd.'

Volgens Tannen Campbell was het seksisme bij Magic Leap in ieder geval in álle bedrijfslagen aanwezig. Zij werd daar naar eigen zeggen niet alleen door het management tegengewerkt, maar ook door ontwikkelaars die tegen haar advies in een spel met maar één vrouwelijk karakter ontwierpen ('een rondborstige vrouw die knielt voor een heldhaftige man') en door designers die weigerden een Virtual Reality-bril te maken die pijnloos door langharige mensen (vrouwen dus) kan worden gedragen.

Magic Leap laat vooralsnog niets los, Uber reageerde geschokt en liet dinsdag weten dat Eric Holder, minister van Justitie onder Barack Obama, een onderzoek naar seksisme binnen het bedrijf zal begeleiden. 'Iedereen die zich zo gedraagt of dit acceptabel vindt zal worden ontslagen', kondigde directeur baas Travis Kalanick alvast aan.

Aangezien dit niet de eerste keer dat zijn bedrijf van seksisme wordt beschuldigd - eerder pochte Kalanick zelf over de vrouwen die hij via 'Boober' versierde en dreigde hij met sancties tegen een kritische journaliste - is het afwachten of ook dit keer gevolgen uitblijven. Op sociale media hebben boze mensen '#deleteuber', een digitale campagne die klanten oproept Ubers app te verwijderen, nieuw leven ingeblazen.

Uber-baas Travis Kalanick. Beeld reuters

Kennelijk vindt die oproep veel gehoor, want sinds donderdag stuurt het bedrijf klanten die bij het verwijderen van de app 'seksisme' als reden opgeven een paniekerig ogend bericht. Daarin bezweert het taxibedrijf alle aantijgingen van seksuele intimidatie door oud-minister van Justitie Eric Holder te laten onderzoeken, maar wordt niet vermeld dat Holder eerder klussen voor Uber deed. 'Iedereen bij Uber is diep geraakt na het lezen van Susan Fowlers blog.'

Lees ook:

#DeleteUber: Moet Uber zich zorgen maken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.