Seks? Perfect wapen tegen parasieten

Seks is ontstaan, zeggen Zwitserse en Amerikaanse geleerden, omdat parasieten de evolutie in het honderd dreigden te laten lopen.

De wetenschappers dragen het bewijs daarvoor aan in het julinummer van American Naturalist.

Uit wiskundige modellen was al eerder opgemaakt dat geslachtelijke voortplanting een evolutionair voordeel kan opleveren. Een studie van een Nieuw-Zeelandse zoetwaterslak lijkt die bevindingen te bevestigen.

Seks is voor biologen altijd een evolutionair raadsel geweest. Voortplanting zonder geslachtelijk verkeer heeft immers als voordeel dat het nageslacht een perfecte kopie is van het origineel.

Het nadeel is dat al die klonen dezelfde genetische achilleshiel hebben voor sommige parasieten. Een parasiet die deze kwetsbaarheid weet uit te buiten, kan een hele populatie uitroeien. Nakomelingen die het resultaat zijn van de mix van twee genetisch verschillende wezens, zouden een soort beter wapenen tegen parasieten, omdat die enkele exemplaren om zeep kan helpen, maar niet de gehele soort.

De Potamopyrgus antipodarum, een zoetwaterslak die in Nieuw-Zeeland leeft, werd als studieobject gekozen om deze hypothese te testen, omdat die twee varianten kent – eentje die zich voortplant via seks en een ander die dat zonder doet.

De onderzoekers hielden vanaf 1994 enkele populaties van deze slakken in de gaten. Ze telden het aantal slakken die aan geslachtelijke voortplanting deden, de slakken-zonder-seks en de mate waarin de twee varianten werden geïnfecteerd door parasieten.

De omvang van de populatie van gekloonde slakken nam in de loop der tijd drastisch af, naar mate het aantal parasitaire infecties toenam. Sommige typen verdwenen volledig. De slakken die zich geslachtelijk voorplanten hadden daar geen last van. Hun aantallen bleven veel stabieler.

Een Potamopyrgus antipodarum, die zich geslachtelijk én zonder seks voortplant. (Beeld University of Montana) Beeld null
Een Potamopyrgus antipodarum, die zich geslachtelijk én zonder seks voortplant. (Beeld University of Montana)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden