klopt dit wel? dalende interesse scholieren

‘Scholieren minder interesse in schoolvakken’ – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: scholieren hebben steeds minder interesse in hun schoolvakken.

Jaarlijks vulden tussen 2011 en 2019 ongeveer 20 duizend leerlingen een vragenlijst in over schoolvakken. Beeld Getty

Scholieren hebben steeds minder interesse in hun schoolvakken, meldden media als de NOS  en Trouw deze week. Dat bleek uit een onderzoek van studieplatform Qompas, een organisatie die scholieren in de derde klas van de havo en het vwo ondersteunt bij hun profielkeuze.

Klopt het?

Jaarlijks vulden tussen 2011 en 2019 ongeveer 20 duizend leerlingen een vragenlijst in over schoolvakken. In totaal ging het om zo’n 170 duizend scholieren, die hun vakken konden waarderen als ‘interessant’, ‘enigszins interessant’, ‘neutraal’, ‘niet zo interessant’, of ‘niet interessant’. Aangezien jaarlijks ongeveer 80 duizend havo- en vwo-leerlingen hun profielkeuze moeten maken, is de steekproef behoorlijk groot.

Als de oordelen van alle vakken op een hoop worden gegooid, is inderdaad een ietwat dalende lijn in scores te zien. Die scores zijn de gemiddelde optelsom van percentages leerlingen die vakken positief waarderen (positief percentage), neutraal (nul) of negatief (negatief percentage). De uitkomsten liggen tussen de 5 en de 20 procent. Terwijl de scores bij vwo-meisjes ongeveer gelijk blijft, daalt die van vwo-jongens en havoleerlingen enkele procentpunten.

Een erg kleine verandering, vindt Hanke Korpershoek, universitair hoofddocent onderwijskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Ik zou de verandering eerder minimaal noemen, dan een duidelijke trend.’ Bovendien houdt het onderzoek geen rekening met mogelijke verschillen in de leerlingenpopulatie. Zo is er de afgelopen jaren een verschuiving geweest van vmbo-leerlingen naar de havo, wat invloed kan hebben op de uitkomsten. ‘Je moet controleren voor zaken als cognitieve capaciteiten, sociaal-economisch milieu en migratie-achtergrond, voordat je kunt spreken van een dalende trend bij een leerlingenpopulatie die verandert.’

Ook Peter Lugtig, methodoloog aan de Universiteit van Utrecht, zegt dat hij geen wezenlijke verschillen ziet. ‘Het zijn kleine verschillen die alle kanten op gaan: bij sommige vakken stijgt de lijn iets, bij andere daalt hij wat, bij sommige vakken blijft hij gelijk. Alleen bij levensbeschouwing en muziek is de daling wat groter.’ Ook de meetmethode vindt Lugtig beperkt. ‘Ze hebben alleen gevraagd of leerlingen een vak ‘interessant’ vinden. Om op basis daarvan grote conclusies te trekken, vind ik wat ver gaan.’

Volgens de Onderwijsinspectie is wel bekend  dat Nederlandse leerlingen minder gemotiveerd zijn dan leeftijdgenoten uit andere Oeso-landen. Sanne Akkerman, hoogleraar onderwijswetenschappen aan de Universiteit Utrecht, zegt hierover dat de populariteit van schoolvakken niet alles zegt over de interesse van leerlingen in het onderwerp – een nuance die in de media snel verloren gaat. ‘De populariteit van een vak is een optelsom van beoordelingen: van werkmethoden, het gebruikte boek, de docent die het vak geeft. Zelf volgen we zevenhonderd jongeren, op school en ook daarbuiten. We laten ze zelf formuleren wat ze interessant vinden en zien dat ze vaak wel degelijk interesse hebben in een onderwerp, maar het vak dat erover gaat stom vinden.’ Zo zijn scholieren gemiddeld erg veel bezig met muziek, maar is hun beoordeling van het schoolvak lang niet altijd positief.

Eindoordeel

Of de interesse in schoolvakken landelijk sterk afneemt, is op basis van dit onderzoek niet hard te maken.

Interesse voor schoolvakken, volgens het onderzoek van studieplatform Qompas. Beeld Qompas
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden