Scherpere dna-schaar, luipaardhaaien en de Quantum-brandweer

Wetenschapsnieuws

Dit was het wetenschapsnieuws deze week.

Een luipaardhaai zwemt zijn neus achterna. Foto Cor Speksnijder

Dna-schaar geslepen

Een techniek die pas nog in alle jaaroverzichten werd uitgeroepen tot dé doorbraak van 2015, is zojuist nog wat sensationeler geworden. Met een moleculaire schaar genaamd 'CRISPR-Cas9' kunnen artsen nu al heel gericht genetische defecten repareren, maar de techniek had één nadeel: af en toe knipt de schaar mis. Tot deze week. In vakblad Nature beschrijven Chinese en Amerikaanse wetenschappers hoe ze de schaar zélf een beetje hebben bijgesteld, zodat hij voor zover ze kunnen nagaan nooit meer doel mist. De techniek zorgde vorig jaar al voor onder meer muggen die geen malaria meer doorgeven, supergespierde honden en één genezing van leukemie. Experts verwachten nieuwe doorbraken.

Luipaardhaai zwemt zijn neus achterna

Hoe vinden haaien de kortste weg als ze grote afstanden afleggen in de oceaan? Daarover is weinig bekend. Amerikaanse wetenschappers ontdekten dat de luipaardhaai afgaat op zijn neus. Het dier is kennelijk in staat chemische veranderingen in het zeewater waar te nemen, schrijven ze in PLOS ONE. Gevangen luipaardhaaien waarvan de reukzin tijdelijk was aangetast en die kilometers uit de kust werden losgelaten, bleken meer moeite te hebben om terug te zwemmen dan soortgenoten met onverminderd reukvermogen. De 'gehandicapte' haaien legden hun terugtocht slingerend af. De andere dieren gingen in een rechte lijn op de kust af. De route van de haaien werd gevolgd met zendertjes.

Quantum-brandweer

Het idee van de bucket brigade: brandweerlieden die zonder morsen emmertjes water doorgeven van de bron naar de brand, krijgt navolging in de quantumwereld. Onderzoekers van de TU Delft hebben in een experiment individuele elektronen langs een microscopische ketting van kunstmatige atomen laten overspringen, zonder dat hun inwendige draaitoestand verloren ging. Normaal verdwijnt die zogeheten elektronspin meteen bij inmenging van buiten. In proeven bleek honderden malen schuiven geen probleem. Het systeem, dat lijkt op de CCD-chip in een digitale fotocamera, kan volgens de onderzoekers nuttig zijn in de geheugens van quantumcomputers, zo schrijven ze in Nature Nanotechnology.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.