Roodwier kleurde zeeën al 1,6 miljard jaar geleden rood

Al 1,6 miljard jaar geleden groeiden er op aarde minuscule roodalgjes in de oerzeeën: de vroegste levensvorm die je met het blote oog zou kunnen zien, en 600 miljoen jaar eerder dan wetenschappers tot dusver aannamen. Dat maken Zweedse wetenschappers althans op uit versteende sliertjes en knobbeltjes die ze aantroffen in zeer oude gesteenten uit India.

Maarten Keulemans
Een 1,6 miljard jaar oud draadwier, met bladgroenkorrels. Beeld Plos
Een 1,6 miljard jaar oud draadwier, met bladgroenkorrels.Beeld Plos

Bij nadere bestudering blijken de sliertjes te bestaan uit celachtige hokjes, waarin bovendien kleine rondjes zitten die erg doen denken aan bladgroenkorrels. Net de uitsteeksels van een primitief wier, of vrij ronddobberende draadwiertjes, aldus de onderzoekers van het Zweeds Museum voor Natuurhistorie in vakblad Plos Biology.

Verder onderzoek van de gesteenten, die overigens al bij het museum in de kast lagen, bracht nóg een opvallende structuur aan het licht: een reeks uitwaaierende knobbeltjes, die eveneens doet denken aan roodwieren. 'Met zulk oud materiaal weet je het nooit honderd procent zeker', aldus hoofdonderzoeker Stefan Bengston in een toelichting. 'Maar de karakteristieken komen aardig overeen met de morfologie en structuur van rode algen'.

Lees verder onder de foto.

Microscopische opname van één van de onderzochte gesteenten. Beeld Plos
Microscopische opname van één van de onderzochte gesteenten.Beeld Plos

Bij Naturalis is Raymond van der Ham dat met hem eens. Grote, ontwikkelde cellen van anderhalf miljard jaar oud waren al wel bekend uit China, vertelt de fossiele-plantenexpert. 'Maar zij tonen nu als eersten aan dat die vroegste eukaryoten, zoals ze heten, waarschijnlijk roodwieren waren. Dat is een mooie prestatie, hartstikke gaaf.'

Hoewel de wieren waarschijnlijk bladgroenkorrels hadden, waren het nog geen echte planten, benadrukt Van der Ham. Strikt genomen behoren roodwieren tot de protisten, de 'lagere planten'. 'Je bent in de evolutie bijna bij de plant aangeland. Maar de plant ontstond echt pas veel later: de groenwieren en hun afstammelingen die het land opgingen, van de mossen tot de bloemplanten.'

Lees verder onder de foto.

Doorsneden van de draadvormige roodwieren. Beeld Plos
Doorsneden van de draadvormige roodwieren.Beeld Plos

Het leven op aarde moet zo'n 3,8 miljard jaar geleden zijn ontstaan, in de vorm van simpele microben die later samenklitten tot matten en knollen genaamd stromatolieten. De eerste planten en dieren van enig formaat ontstonden overigens pas veel later, rond de 600 miljoen jaar geleden.

Of de roodwieren erg opvielen, valt te betwijfelen, denkt Van der Ham. 'Wat Bengston hier laat zien, zijn gewoon kleine rode of groene draadjes, die opgesloten zaten in een bacteriemat. Afzonderlijk zou je ze misschien niet eens zien. En je weet niet of ze onderdeel uitmaakten van een grotere kolonie.'

Microscopische doorsnede van de tweede ontdekte soort roodalg. Beeld Plos
Microscopische doorsnede van de tweede ontdekte soort roodalg.Beeld Plos

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden