Klopt dit wel? Vliegsnelheid

Roodborstje steekt in vier uur de Noordzee over – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: een roodborstje is geklokt op bijna 60 kilometer per uur tijdens Noordzee-oversteek.

Roodborstje zou bijna 60 kilometer per uur vliegen. Beeld KINA / Philippe Clement

Van wie komt die claim?

In vier uur tijd van Nederland naar Engeland vliegen: een ‘dapper’ roodborstje zou het kunnen, meldden Britse media onlangs. Het piepkleine diertje ‘vloog in het donker over de Noordzee om rovers als meeuwen en valken te ontwijken, dezelfde tactiek die piloten van bommenwerpers in de Tweede Wereldoorlog gebruikten’, aldus The Times in een bericht dat The Daily Mail later overnam. Het rappe tempo valt het meest op: de roodborst moet 35 mijl per uur hebben gevlogen, schrijft Country Living. Dat is non-stop bijna 60 kilometer per uur. Dat is nogal wat voor een klein vogeltje.

Klopt het?

‘Ja hoor, dit kan prima denk ik’, zegt trekvogelecoloog en hoogleraar Theunis Piersma van de Rijksuniversiteit Groningen over de hoge snelheid. ‘Vooral als de roodborst wat meewind had. Gek dat ze daar niets over zeggen.’ Piersma is bekend met het volgsysteem dat de Britse media vermelden: dat heet Motus, met honderden ontvangstmasten in heel Amerika en Europa. Met die antennes volgen biologen talloze vliegende dieren. Niet alleen trekvogels, maar bijvoorbeeld ook vleermuizen.

Het roodborstje kreeg zijn zendertje van de Duitse bioloog Heiko Schmaljohann, op het eiland Helgoland. Hij kent de dieren goed en stuurt desgevraagd een stapel onderzoeken toe naar de vliegsnelheden van de roodborst en ander pluimage. Zo klokte de Zwitserse hoogleraar Bruno Buderer met radarinstallaties het roodborstje op een vlotte 41 kilometer per uur. ‘Vogels migreren vooral met de wind mee. Met meewind haalt de roodborst zeker hogere snelheden dan die 41 kilometer per uur.’

Dat zo’n klein vogeltje enorme afstanden aflegt, verbaast Schmaljohann dan ook niet. ‘Omdat we roodborsten al jaren ringen in Duitsland en Nederland, weten we dat ze naar het Verenigd Koninkrijk migreren om daar te overwinteren.’

Ook zo’n onafgebroken oversteek hoort daarbij, vult hoogleraar dierecologie Christiaan Both van de Rijksuniversiteit Groningen aan. ‘En dan zijn er wel veel spectaculairdere voorbeelden dan roodborsten. Een paar jaar geleden lieten we zien dat onze bonte vliegenvangers in het voorjaar 40 tot 60 uur achter elkaar vliegen wanneer ze de Sahara oversteken, waarschijnlijk dus ook met een snelheid van zo’n 50 tot 55 kilometer per uur.’

Als de roodborstprestaties nauwelijks de wenkbrauwen doen stijgen bij biologen, dan dringt zich de vraag op waarom dit überhaupt nieuwswaarde had. Dat heeft te maken met de zender die Schmaljohann op de roodborst plakte, legt Sander Lagerveld van Wageningen Universiteit uit, die verantwoordelijk is voor het Motus-ontvangstsysteem in Nederland. ‘Het is de eerste keer dat een zender op zo’n kleine vogel als de roodborst werd uitgelezen. Tot nu toe waren er alleen grote gps-zenders voor bijvoorbeeld ganzen.’ Ter illustratie: een roodborstje weegt 19 gram en torst met een ganzen-gps-tracker al gauw het dubbele van zijn lichaamsgewicht mee. De nieuwe sensor weegt slechts 0,3 gram: één zestigste van de roodborst.

Eindoordeel

Een roodborstje heeft inderdaad de Noordzee overgestoken met hoge snelheid, al was de piepkleine zender voor die meting het echte nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden