Rood blad is verbodsbord voor insect

Bomen verschieten in de herfst van kleur om te voorkomen dat insecten bladeren oppeuzelen of zich in de takken nestelen. Dat zegt een onderzoeker van de Hardvard University op basis van een experiment.

Het idee dat bomen met rode bladeren insecten proberen af te schrikken is in 2001 voor het eerst geopperd door de wijlen Britse evolutionair bioloog William Hamilton. Die ging daarmee lijnrecht in tegen de algemeen aanvaarde theorie dat het gebladerte rood kleurt omdat de boom anthocyanen (kleurstoffen) produceert te voorkomen dat de herfstzon schade toebrengt.

Marco Archetti is ervan overtuigd dat de bladeren van bomen rood kleuren om een signaal af te geven aan insecten, schrijft hij in de Proceedings of the Royal Society B. ‘Het is een waarschuwingssignaal, net als de felle kleuren van een giftige pad of een vlinder.’

Archetti kwam op het idee toen hij zag dat het bladendek van wilde appelbomen veel vaker verkleurt dan de bomen die worden geteeld voor hun fruit. Hij constateerde dat in Centraal-Azië waar 62 procent van de (wilde) appelbomen rode bladeren dragen in de herfst, tegen 2,8 procent van de bomen van Britse fruitkwekers. Appelbomen in het westen zijn die eigenschap door veredeling kwijtgeraakt, denkt de onderzoeker.

Om aan te tonen dat bomen het rood gebruiken als signaalkleur zette hij in de herfst bladluis uit in wilde en veredelde appelbomen. In het voorjaar bleek 60 procent van de luizen in de ‘groene’ bomen de winter te hebben overleefd, tegen 29 procent van de insecten in bomen met een bladerdek.

De reden voor dit verschil is onzeker, maar Archettti en andere onderzoekers denken dat de rode bladeren óf een stof bevatten die giftig is óf minder voedingsstoffen bevatten voor jonge bladluizen.

Andere wetenschappers blijven sceptisch. ‘Interessant onderzoek’, merkt de plantgeneticus Andrew Flavell van de University of Dundee op tegenover de website ScienceNow, ‘maar het moet een schepje zout worden genomen.’ Flavell denkt dat er ook andere reden kunnen zijn waarom rode bladeren het pleit hebben verloren. Zo zou er een genetisch link kunnen zijn tussen bladkleur en de smaak van het fruit.

Sommige appelbomen kleuren rood in de herfst om te voorkomen dat ze worden aangevreten door insecten zoals de bladluis. (Foto Luc Viatour / Creative Commons) Beeld
Sommige appelbomen kleuren rood in de herfst om te voorkomen dat ze worden aangevreten door insecten zoals de bladluis. (Foto Luc Viatour / Creative Commons)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden