Rondreis door het Romeinse rijk

Een van de plaatsen waar de sfeer van de Romeinse Oudheid nog het best en het mooist kan worden opgesnoven, is Efese in West-Turkije....

Han van Gessel

Maar Efese is niet alleen de stad van de Romeinen, die er vanaf ongeveer 100 voor Christus de dienst uitmaakten. De stad is ook befaamd om haar Artemistempel, een van de zeven wereldwonderen uit de Oudheid. Daarvan is vrijwel niets meer over. Anders is dat gesteld met het grote theater, vanwaaruit een prachtig uitzicht wordt geboden op de omgeving. In dat theater ontstond groot tumult toen een zekere Demetrios, die - toen al - Artemistempeltjes maakte als toeristische verlokkingen - tekeerging tegen de activiteiten van de apostel Paulus. Paulus sloeg tussen 53 en 55 zijn hoofdkwartier in de stad op en fulmineerde regelmatig tegen de verering van heidense goden. Toen hij het ook op Artemis had gemunt, was de boot aan.

Efese is een van de plaatsen die ruim aan bod komen in Op zoek naar het Romeinse Rijk (Gottmer/Becht; fl 29,90). In dit speciale deel in de reisgidsenreeks Dominicus Thema voeren de Amsterdamse hoogleraren Herman Beliën en Fik Meijer de geinteresseerde lezer mee op een rondreis door een groot aantal landen rond de Middellandse Zee die deel uitmaakten van het Romeinse rijk. Natuurlijk voert de reis door Italië en Griekenland, maar de tocht gaat ook naar Turkije (Efese), Jordanië (Gerasa), Israël (Caesarea), Egypte (Alexandrië), Libië (Leptis Magna), Tunesië (Carthago), Spanje (Carthago Nova) en Frankrijk (Arles).

Tussen de bedrijven door trakteren Beliën en Meijer de lezer op omkaderde stukjes, waarin speciale aspecten worden belicht. Zo wijzen zij onder veel meer op de roman Salammbô van Gustave Flaubert, waarin de liefde wordt beschreven van de Carthaagse prinses Salammbô en de huurlingenkapitein Mâtho. De roman biedt tussen de regels door, schrijven zij, het verhaal 'van de tanende macht van Carthago en de groeiende invloed van Rome, waardoor het boek de reikwijdte van een gewone roman verre te boven gaat en beter dan menig archeologisch verslag inzicht geeft in de leefwereld van de Carthagers'.

Aan het slot van hun gids laten Beliën en Meijer zien hoe de Romeinse cultuur heeft doorgewerkt. Hun conclusie: 'Het Romeinse Rijk is definitief ten onder gegaan, maar de Romeinse cultuur is eeuwig, in de zin dat er reeksen dunne draden door de geschiedenis lopen die hun oorsprong hebben in het oude Rome.' Om degenen terwille te zijn die in kort bestek de geschiedenis van de Oudheid tot zich willen nemen, schreven zij ook De klassieke oudheid in een notendop - Wat iedereen van de oude geschiedenis moet weten (Prometheus; fl 17,50).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden