Aspirant mariniers tijdens een oefening bij de Van Brienenoordbrug.
Aspirant mariniers tijdens een oefening bij de Van Brienenoordbrug. © ANP

Roepen militairen 'pang pang' bij gebrek aan kogels?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

'Onrust bij het Nederlandse leger, want de kogels zijn zo goed als op', aldus RTL Nieuws zaterdag. Militairen zouden door het gebrek aan munitie tijdens trainingen zelf het geluid van de afwezige kogels moeten nabootsen door 'pang pang' te roepen.

Volwassen beroepsmilitairen die tijdens oefeningen schietgeluiden maken, een bijna lachwekkend beeld. Dat vond in elk geval D66-voorman Alexander Pechtold, die op Twitter het bericht 'heerlijk' noemde. Ook collega Arie Slob van de ChristenUnie kon er wel om lachen, hoewel hij wel zei het munitietekort serieus te nemen. 'Ik moet alleen de eerste beroepsmilitair nog tegenkomen die bij een oefening 'pang pang' zegt', aldus de fractievoorzitter op Twitter.

Is het zelf maken van schietgeluiden tijdens militaire training inderdaad onzin, of kent Slob gewoon te weinig militairen?

Wat is de bron?

Tips voor deze rubriek? Mail naar kloptditwel@volkskrant.nl.

RTIL Nieuws heeft een vertrouwelijke e-mail van de defensietop in handen gekregen, waarin de officieren op de hoogte worden gesteld van het tekort aan klein kaliber munitie, dus voor pistolen en geweren: 'Mooier kan ik het niet maken, maar er is echt geen munitie.'

'Ook als je geen kogels hebt, moet je wel met je wapen trainen', reageert Jean Debie, voorzitter van de militaire vakbond VBM, op RTL Nieuws. 'Dat betekent dat je als militair 'pang, pang, pang' moet roepen. Dat is natuurlijk desastreus voor het moreel van de militair. Je moet dit een professional ook niet willen aandoen.'

NRC.nl meldde zaterdag dat militairen 'uit frustratie tijdens schietoefeningen zelfs 'pang, pang, pang' (zouden) roepen'. NRC Handelsblad schrijft maandag dat een woordvoerder van het ministerie van Defensie 'ontkent dat militairen zelf het knalgeluid moeten gaan simuleren'. Echt een harde ontkenning is het echter niet. 'Dat gebeurt wel eens bij de intitiële militaire opleiding in dienst, maar uiteraard niet bij specifieke trainingen en oefeningen voor missies', aldus de woordvoerder in NRC.

Klopt dit wel?

Om het maar alvast te verklappen: dat militairen tijdens trainingen bij gebrek aan echte munitie zelf schietgeluiden nabootsen klopt inderdaad. Sterker nog, dit gebeurt al jaren. 'Het is niet ongebruikelijk om bij sommige oefeningen geen munitie te gebruiken, maar te simuleren', zegt een woordvoerder van Defensie. Dit simulatiegeluid kan 'pang, pang, pang' zijn, maar ook 'pinda pinda' wordt tijdens trainingen zonder (of met te weinig) munitie gebezigd. 'Welk woord wordt gebruikt, hangt van de eenheid af', aldus de woordvoerder.

Bij oefeningen die draaien om het correcte bewakingsprotocol, of het toepassen van de juiste procedures en bevelen, is munitie bijvoorbeeld geen noodzakelijkheid. Dan wordt er dus 'pang' of 'pinda' geroepen om aan te geven dat er een schot is gelost. Dat was altijd al zo, maar omdat er nu een tekort is, is het nog meer van belang dat de munitie nuttig wordt verdeeld, aldus Defensie. 'Munitie is nodig als je oefent met mikken, of bij oefeningen die realistisch moeten zijn.' Ook bij oefeningen ter voorbereiding op missies wordt scherpe of oefenmunitie ('losse flodders') gebruikt.

Het 'pang pang' roepen gebeurt dus niet 'uit frustratie', hoewel sommige militairen het munitietekort ongetwijfeld frustrerend zullen vinden. VBM-voorzitter Jean Debie is er niet van gecharmeerd. 'Mensen worden opgeleid als professional. 'Train as you fight', is het motto. Dat kan niet met het roepen van 'pang pang' of 'pinda'', zegt hij desgevraagd. 'Dit is niet alleen slecht voor het moreel, mensen moeten vertrouwen in een wapen hebben op het moment dat ze richten en een doel uitschakelen.'

En daar zijn regelmatige, adequate trainingen voor nodig, aldus Debie. 'Ter voorbereiding op een missie worden drie maanden lessen gevolgd. Maar schieten is iets dat je permanent moet onderhouden, jaar in jaar uit.'

De woordvoerder van Defensie benadrukt dat het munitietekort serieus wordt genomen. Wat precies de gevolgen zijn voor trainingen waarbij de aanwezigheid van echte munitie wel gewenst is, kan hij nog niet zeggen. 'Er zijn Kamervragen over gesteld, die gaan we eerst beantwoorden.' 

Oordeel: