Interview Máxima Medisch Centrum

Robotarm maakt operaties makkelijker: ‘Het is alsof je van een ouderwets draaitoestel overgaat op een smartphone’

Wouter Leclercq met de nieuwe robotarm in het Máxima Medisch centrum in Veldhoven. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Met behulp van een zogenoemde robotarm kunnen chirurgen precisie-operaties verrichten die veel kleinere wonden achterlaten dan traditionele operaties. Er is echter nog wel een klein nadeel.

Het Máxima Medisch Centrum (MMC) heeft op zijn locaties in Veldhoven en Eindhoven een nieuw hulpmiddel voor operaties in gebruik genomen: de robotarm. Chirurg Wouter Leclercq van het MMC volgde de ontwikkelingen in de VS op dit gebied al langer en spreekt nu enthousiast van een revolutie: ‘Het is alsof je van een ouderwets draaitoestel overgaat op een smartphone.’ Het MMC zet de nieuwe apparatuur in voor laparoscopieën, in de volksmond bekend als kijkoperaties. Deze term suggereert dat er alleen gekeken wordt, maar de chirurg kan hierbij wel degelijk ook daadwerkelijk opereren. Verschil met zogenoemde open chirurgie is dat er een veel minder grote snee nodig is: in een kleine inkeping verdwijnt samen met een minieme videocamera het operatiegereedschap. De chirurg ziet op een monitor waar hij moet zijn. Het is een precisieklus die tegen de grenzen van het menselijk kunnen aanloopt. Enter de robot.

Operatierobots bestaan toch al langer?

‘Zeker, maar bedenk wel: die robots zijn peperduur, enkele miljoenen per stuk. In Nederland zijn er slechts enkele tientallen van in bedrijf , dus lang niet genoeg om aan de hele vraag te voldoen. Het grote voordeel van die robots is hun precisiewerk. Je kan er vanuit hoeken mee opereren die anders onmogelijk zouden zijn. En de chirurg hoeft zich niet in allerlei rare houdingen te wringen. De kosten zijn echter niet het enige nadeel: het kost vrij veel tijd om zo’n robot van gereedschap te laten wisselen. Iedereen denkt trouwens bij de term ‘robot’ dat deze zelfstandig opereert, maar dat is niet het geval. De chirurg zit aan de knoppen. Het is alsof je een auto bestuurt, maar dan wel een auto uit 1970, zonder een optie als semi-automatisch rijden.’

En de robotarm lost dit allemaal op?

‘Deels wel, al zie ik alle vormen – menselijke chirurgie, de robot en de robotarm – naast elkaar bestaan, afhankelijk van de soort operatie. Wij zetten hem in eerste instantie in bij complexe maagdarm-, lever- en longoperaties . De robotarm is hierbij een verlengstuk aan de arm van de chirurg. Niet alleen wordt opereren minder belastend omdat er minder schouderbewegingen nodig zijn, maar ook kunnen we nu op moeilijk bereikbare plaatsen in het lichaam opereren. En omdat we met meer precisie kunnen bewegen, raakt omliggend weefsel minder beschadigd. Hoe kleiner de wond, hoe sneller de patiënt herstelt en hoe minder kans er is op complicaties.’

De robotarm. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Wat kan de robotarm nu in de praktijk wat de mens niet kan?

‘De klassieke chirurg werkt met tangetjes die open en dicht kunnen. Dat is heel beperkt; feitelijk werk je in twee dimensies in plaats van drie. Vergelijk het met een poging om te schrijven als je pols en elleboog in het gips zitten, ook dat is behelpen. De revolutie met de robotarm is dat je ineens in drie dimensies kan werken. De volledige robots konden dat ook, maar die zijn dus duur en traag.’

De hamvraag: wat kost het?

‘Heel veel minder dan die miljoenen van de volledige robot: een paar honderd euro. Helaas zijn we voorlopig wel verplicht om de arm na iedere operatie weg te gooien. Dat heeft te maken met de sterilisatie-eisen en de juiste vergunningen. Als dat geregeld is, worden de kosten natuurlijk veel lager. We hebben vorige week vier maagverkleiningsoperaties met de robotarm uitgevoerd. Met de klassieke methode waren die een stuk langzamer gegaan.’

Wat is de volgende stap?

‘Moeilijk te zeggen: de ontwikkelingen gaan ongelofelijk snel. Van veel van de ingrepen die nu via een kijkoperatie worden gedaan was dat vijftien jaar geleden nog ondenkbaar. De grenzen verschuiven in rap tempo. Voor bijvoorbeeld leverchirurgie kan de robotarm best eens de standaard worden. En als ik nog verder kijk, droom ik van een toekomst waarbij de robotarm ook navigatiemogelijkheden krijgt waardoor deze je als een soort Tomtom in het lichaam naar de juiste plekken dirigeert.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.