Robopop

Reportage robotband TeamDARE

Een band zonder mensen, het kan, bewijzen acht Nederlandse techneuten. Ze bedachten teamDARE. De enige goed functionerende akoestische robotband ter wereld.

Vanaf links: Arne de Roest (mechanicus), Heico Sandee, Frank van Heesch (beiden elektronica), Mark Nievelstein, Bart Janssen (beiden mechanicus) en Iggy. Beeld Lukas Göbel

Als de band begint te spelen, kijken de leden toe met een biertje in de hand. Veel hoeven ze niet te doen. Elke anderhalf uur vervangen ze een duikfles met 3 duizend liter zuurstof, die de pneumatische onderdelen aandrijft: de vingers op de hals van de gitaar, de pedalen van het drumstel en de demper op de bekkens. En er gaat natuurlijk ook lucht door de panfluit.
Het is geen mens die daarop blaast. Het is een robot.

De muziek klinkt mathematisch, en is dat ook. 'Een robot heeft geen gevoel', zegt Frank van Heesch, een van de acht bouwers van robotband teamDARE. 'Muzikaliteit kun je niet terugbrengen tot formules.' Een repertoire van zo'n honderd nummers hebben ze nu - van de titelnummers van Pulp Fiction tot Gangnam Style van Psy, van de garagerock van The Black Keys tot de eurohouse van Avicii.

Eigen sound
Hoe breed het repertoire ook is, de nummers lijken erg op elkaar. Je zou - met een eufemisme - kunnen zeggen dat teamDARE een geheel eigen sound heeft. Die laat zich het best omschrijven als Peruaanse panfluitband meets liftmuzak meets robotdance. Soms weet je niet of je moet lachen, dansen of huilen. Fascinerend is het hoe dan ook: robots die ritmen en melodieën fabriceren, met een druk op de knop.

Tja, die panfluit, waarom een instrument met zo'n reputatie - South Park heeft er nog een fijne aflevering over gemaakt - je stijl dusdanig laten bepalen? Elk nummer heeft meteen zo'n overheersend, nou ja, panfluitgeluid. Het antwoord is pragmatisch: omdat geen enkel ander instrument makkelijker zang- en melodielijnen kan nabootsen. Waarom denk je anders dat Peruaanse panfluitbands covers spelen van The Beatles tot aan Miley Cyrus?

De contrabas die voor levendigheid gaat zorgen. Beeld Lukas Göbel

Unplugged electro
Hoewel robots een associatie oproepen met elektronische muziek, hebben we hier te maken met akoestische instrumenten die elektronisch aangedreven worden. De wiskundige precisie die we van techno of electro kennen, wordt dus nu unplugged ten gehore gebracht, wat een licht vervreemdend effect heeft. Je hoort voor het eerst wat een menselijke vinger op een gitaar voor verschil kan maken: een robot kan een gitaar niet laten huilen. Een robot slaat slechts een snaar aan.

Opmerkelijk is het ook dat zo veel moeite wordt gedaan, de acht mannen steken er ieder al zes jaar zes dagen per maand in om een geluid te creëren dat je in luttele minuten op de computer kunt produceren. Een akoestische robotband, is er een nuttelozere hobby te bedenken? Toegegeven, de mannen maken op de High Tech Campus in Eindhoven cutting-edge-apparaten, maar waar dient het allemaal voor?

Zoals elke hobby - postzegels verzamelen, vogelen, luchtverkeersleider spelen (het bestaat!) - is de band een vorm van bezigheidstherapie. 'Muziek is een bijzaak', zegt mechanicus Bart Janssen. Het gaat hem om het sleutelen met de mannen. Op zijn werk moet hij evaluatierapporten schrijven en bedrijfsmatige processen doorlopen. 'Hier experimenteren we gewoon wat. We hoeven niet alles dicht te rekenen.'

Eerdere robot, teamDARE werd hiermee tweede op de wedstrijd Eurobot. Beeld Lukas Göbel

A-muzikaal met een wiskundeknobbel
Heico Sandee, verantwoordelijk voor de elektronica, wilde altijd al rockster worden. Hij kocht als jongen een gitaar, maar zijn ontwikkeling stokte snel. 'Ik moest toegeven dat ik niet muzikaal was. TeamDARE was een manier om toch in een band te zitten.'

Groupies hebben ze niet, erkent Van Heesch. 'Behalve als je de neefjes, vriendinnen en moeders meerekent.' Een nadeel van een robotband is dat je als techneuten de roadies van je eigen band bent, zegt Sandee. 'In het begin duurde het opbouwen drie tot vier uur. Nu zijn we in een kwartiertje klaar.'

Letterlijke muzak
Als de band optreedt, zoals die al deed in Paradiso, het Muziekgebouw in Eindhoven en op techniekbeurzen in Duitsland, Frankrijk en Engeland, is het beeld - zacht gezegd - statisch. Je ziet een band zonder bandleden op het podium. Aan het drumstel zijn stokken bevestigd die worden aangedreven door motortjes. De gitaar is vrijwel volledig ingebouwd in een kast, waarin zes plectra de snaren aanslaan en 78 stiften de fretten op de hals indrukken. De panfluit schiet voor een blaastuutje van links naar rechts. De contrabas, een groot instrument dat de boel levendiger moet maken, is nog in aanbouw.

Toen ze de band in het centrum van Eindhoven als straatmuzikanten uitprobeerden, lag er na een paar uur spelen net genoeg geld in de hoed om de parkeerkosten te betalen. De meeste mensen liepen er straal voorbij. Vooral kinderen vroegen munten aan hun ouders om in de hoed te doen. Tijdens een optreden op de markt dacht het publiek dat er een pauzemuziekje - letterlijk muzak - op stond. De echte band zou vast nog komen.

Koekierocker
Om het tafereel wat spectaculairder te maken, heeft het team lampjes geïnstalleerd in de instrumenten, die flikkeren als ouderwetse discolichten. Ook hebben ze schermen met visuele effecten die aan de videogame Guitar Hero doen denken: de gitaarhals strekt als een snelweg voor je uit en je ziet welke noten er op de hals gespeeld (gaan) worden. En er wordt gewerkt aan een robotpop, die het gezicht van de band moet worden. De blauwe langharige bruikspeekpop is een kruising tussen het Koekiemonster van Sesamstraat en Animal van The Muppets. Iggy de pop hebben ze hem genoemd, naar Iggy Pop, de woeste, pezige frontman van The Stooges. Of hij het publiek net zo weet op te jutten als zijn naamgever is de vraag.

Hoewel de muziek klinisch en steriel klinkt, kan de band meer en vooral sneller spelen dan een mens. De gitaar kan honderd noten per seconde aanslaan en kan tegelijk een akkoordenpartij en een melodielijn spelen. Een onmogelijke opgave voor een gitarist van vlees en bloed, hoewel Jimi Hendrix in de buurt kwam. Het drumstel haalt 900 beats per minuut. Alleen een computer kan dat evenaren.

De band is daarom op zoek naar een componist die speciaal voor de robotband muziek wil maken. Wellicht ontstaat er een nieuwe muziekstroming: acoustic robotic spaceflute rock. TeamDARE is er klaar voor.

Rockster in de maak. Beeld Lukas Göbel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.