Reacties op het overlijden van Stephen Hawking: 'Hij was een perfect voorbeeld van hoe je met moed een ziekte tegemoet treedt. Een strijder'

Stephen Hawking, de bekendste natuurkundige van zijn generatie, is overleden. Artsen gaven de onhandige natuurkundestudent na de diagnose van de ziekte ALS in 1963 nog twee jaar. Het werden er vijfenvijftig. Vakgenoten en fans reageren op zijn overlijden: 'Hij moet over een onvoorstelbare wilskracht hebben beschikt om ondanks zijn ziekte actief te blijven.'

Stephen Hawking overleed woensdagochtend. Beeld anp

Brian Greene, theoretisch natuurkundige en schrijver, Columbia University

'Met elegantie, scherpzinnigheid en moed nam dit genie ons mee naar de uitersten van ruimte en tijd.' (Twitter)

Klaas Landsman, mathematisch fysicus, Radboud Universiteit Nijmegen

'Stephen Hawking was net als zijn grote voorganger Isaac Newton onlosmakelijk verbonden met Cambridge, waar hij in 1966 promoveerde op wat ik nog steeds zijn beste werk vind. Over singulariteiten in de kosmos. Dat werk is zonder meer briljant en wiskundig zeer precies en diepgaand. Door zijn ziekte verloor hij later wat aan scherpte, maar het maakte hem als fysicus zo mogelijk nog creatiever, zoals blijkt uit zijn voorspelling dat zwarte gaten verdampen. Dat is een enorm invloedrijk idee. Hij moet over een onvoorstelbare wilskracht hebben beschikt om ondanks zijn ziekte actief te blijven, ook al was het in latere jaren als een soort orakel geworden. Wat me bijblijft is zijn jongensachtigheid en zijn humor. Ik zag hem vanaf 1989 bijna iedere dag in Cambridge en hoe ineengezakt hij ook zat, altijd lachte hij en maakte hij grapjes. Boys will be boys, zeggen de Engelsen.'

Erik Verlinde, theoretisch natuurkundige, Universiteit van Amsterdam

'Verdrietig te horen dat Stephen Hawking is overleden op 76-jarige leeftijd. Zijn talloze belangrijke bijdragen op het gebied van zwaartekracht, kosmologie en zwarte gaten, en vooral de ontdekking van de Hawking-straling, zijn een grote inspiratie geweest voor mij en veel van mijn collega's.' (Twitter)

'Met het overlijden van Stephen Hawking is een van de belangrijkste en meest inspirerende theoretische natuurkundigen van de laatste eeuw heengegaan. Zijn werk aan de zwaartekracht, kosmologie en zwarte gaten, met name de ontdekking van Hawkingstraling, heeft een grote invloed gehad op mijn eigen onderzoek en dat van velen van mijn collega's. Ik heb grote bewondering voor het feit dat Stephen Hawking ondanks zijn handicap zulke baanbrekende bijdragen aan de theoretische natuurkunde heeft kunnen leveren, en de diepste vragen over het universum dichter bij het algemeen publiek heeft kunnen brengen.'

Fabiola Gianotti, directeur deeltjeslab CERN, Genève

'Elke keer dat Hawking CERN bezocht, waren we onder de indruk van zijn enthousiasme, levenslust en passie voor kennis. Hij was een perfect voorbeeld van hoe je met moed een ziekte tegemoet treedt. Een strijder.' (Website)

Sir Martin Rees, Royal Astronomer, Cambridge Universiteit

'Toen ik in 1964 begon als student op Cambridge ontmoette ik een medestudent, die twee jaar eerder was begonnen. Hij was wankelig en sprak moeizaam: dat was Hawking, die net de diagnose ALS had gehad. Men dacht dat hij niet lang genoeg zou leven om zijn proefschrift af te krijgen, maar verbazingwekkend genoeg is hij 76 geworden. Dat zou op zich al een medisch wonder zijn, maar natuurlijk overleefde hij niet alleen, hij werd een van de beroemdste natuurkundigen van de wereld, om zijn theorieën en boeken en om de manier waarop hij met tegenslagen van het leven omging.'

Richard Dawkins, evolutiebioloog en schrijver

'Een stil gezicht, het marmeren aangezicht van een geest die voor altijd reisde door oceanen van denken, alleen. Dat schreef de dichter Wordsworth over Isaac Newton, maar misschien voorzag hij ook wel het stille gezicht van Newtons grote opvolger als Lucassian Professor in Cambridge, Stephen Hawking.'

Arno Krielen, Hawking-fan

'Opmerkelijk toeval dat Hawking overlijdt op 14 maart, de geboortedag van Albert Einstein, die net als hij ook 76 jaar oud is geworden.' (Mail)

Renate Loll, hoogleraar theoretische fysica, Radboud Universiteit Nijmegen

'Stephen Hawking was een geweldige wetenschapper en een verbluffend mens. In weerwil van zijn enorme handicap werkte hij decennialang als fysicus en popularisator. Hij werd er een pop-icoon van, en genoot duidelijk ook van die rol. Zijn invloedrijkste werk stamt al uit de jaren 70 en 80 en heeft te maken met de verbinding van quantumtheorie en zwaartekracht. In de jaren 80 ontwikkelde hij de theorie die zegt dat het heelal begonnen kan zijn zonder randvoorwaarden vooraf. Dat was een moedige theorie over de oorsprong van alles. Of zijn theorie standhoudt, is nu niet te zeggen, maar zijn denkbeelden zullen lang na zijn dood van belang blijven.'

Renate Loll Beeld Jiri Buller

Sander Bais, emeritus hoogleraar theoretische natuurkunde, haalde Hawking voor het eerst naar Nederland

'Stephen kwam naar de eerste conferentie over snaartheorie ooit, in Amsterdam en dat was toen al een hele logistieke operatie vanwege zijn handicaps. Ik herinner me een afgeladen bijeenkomst in de Sonestakoepel in de binnenstad, waar honderden mensen voor de deur stonden. Binnen stonden de gangpaden vol, terwijl Stephen roerloos in zijn stoel zat bij zijn eigen lezing. Zijn werk aan de globale structuur van ruimte tijd was een prachtige voortzetting van Einsteins gedachtegoed. Ik vond hem als wetenschapper en mens indrukwekkend. Hawking wás zijn brein, en toonde de relativiteit van onze lichamelijkheid. Hij gaf de fundamentele en theoretische natuurkunde een geweldige maatschappelijke uitstraling, maar is vooral ook een niet weg te denken inspirator van vele briljante jonge geesten wereldwijd.'

Gerard 't Hooft, Nobelprijswinnaar natuurkunde 1999, Universiteit Utrecht

'Stephen en ik hebben nooit echt samengewerkt, maar we hadden wel dezelfde interesses, die allemaal te maken hebben met de eigenschappen van zwarte gaten. We discussieerden er geregeld over wat toen al moeizaam ging, vooral omdat ik hem erg slecht kon verstaan, in zijn rolstoel. We stonden ook eens in een speelgoedwinkel in Cambridge en hij wilde iets zeggen dat ik almaar niet begreep. Een assistent kwam te hulp. Hawking vroeg om een model van de spaceshuttle, voor zijn zoontje. De gesprekken met Stephen waren altijd de moeite waard, al waren we het zelden eens omdat ik denk dat hij sommige dingen niet goed zag. Stephens werk wordt soms misschien wat overschat, maar zijn rol in de theoretische natuurkunde was enorm, hij was een goeroe waar collega's mee kwamen praten of luisteren omdat het je op ideeën bracht. Ik waardeer daarnaast ook erg zijn rol als denker, ook over de samenleving en de toekomst van de mensheid. Daar kon hij mooie en belangrijke dingen over zeggen. De laatste keer dat ik hem zag en sprak was op een meeting in Stockholm, een paar jaar geleden, die speciaal voor hem van de VS naar Europa was verplaatst omdat hij al te fragiel was om te vliegen. Wat hij daar over zwarte gaten vertelde heeft mij op echt nieuwe inzichten gebracht.'

Gerard t Hooft Beeld Joost van den Broek

Ana Achúcarro, hoogleraar kosmologie Universiteit Leiden, was in de jaren 80 promovendus in de groep van Hawking in Cambridge

'Stephen Hawkings onderzoek is een inspiratiebron geweest voor veel mensen en ik was daarop geen uitzondering - hij is de reden waarom ik naar Cambridge ging. De manier waarop hij leefde met zijn handicap maakt het zo mogelijk nóg inspirerender. Mijn eerste gesprek met Stephen was niet eens een gesprek - het was in het ziekenhuis vlak na zijn tracheotomie, toen kon hij al niet meer praten. Ik was net aangekomen in Cambridge om te beginnen aan mijn promotie in zijn groep en ik ging hem bezoeken, om hem de krant voor te lezen en wat afleiding te bieden. We konden alleen communiceren via ja/nee vragen, die hij beantwoordde met zijn ogen, of via het met grote moeite spellen van woorden. Zijn wilskracht, zijn drang om het leven te leven tot aan de limiet en zijn vermogen om van de kleinste dingen te genieten waren heel bijzonder, om nog maar te zwijgen van zijn kwajongensachtige humor. Ik herinner me hem lachend en dansend op een feest tot 's avonds laat. Die dingen zijn onvergetelijk.'


Stephen Hawking (1942-2018), orakel dat haast namens het heelal zelf leek te spreken

Hoe vaak het een haar gescheeld heeft of Stephen Hawking zou zijn overleden weet niemand, maar de bekendste natuurkundige van zijn generatie, de man met de versteende grimas en de metalen computerstem die scheef in zijn rolstoel zat, is vanochtend vroeg in zijn huis in Cambridge, Engeland, overleden. Hawking werd 76 jaar. Lees hier het postuum van Stephen Hawking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.