Prikkelend publiceren

Ware wetenschap

Hoe komen ontdekkingen tot stand? In Ware Wetenschap volgt de Volkskrant twaalf onderzoeksteams van start tot finish.

Vandaag: onderzoek mag best aantrekkelijk zijn.

De hersenen van een MS-patiënt, met witte vlekken die er niet horen te zitten. Beeld .

Eén blik op de ludieke titel zegt al genoeg: Will the real multiple sclerosis please stand up? Dit is geen gortdroog wetenschappelijk artikel, het wijkt af van de norm. Een bewuste keuze, zegt Jeroen Geurts, hoogleraar neurowetenschappen aan de Vrije Universiteit. 'We kwamen met een gewaagde theorie over multiple sclerose en wilden dat laten horen.'

Om Geurts heen zit een twaalftal medewetenschappers. De gemiddelde leeftijd is een jaar of dertig. Het gespreksonderwerp: hoe geef je je onderzoeksartikel overtuigingskracht voor vakgenoten, zonder de inhoud te overdrijven?

Pakkende titel

Een aantrekkelijke titel voor je onderzoek bedenken is één manier. De titel die de groep nu bespreekt, stamt uit een studie uit 2012. Uniek of nieuw is het idee van een pakkende titel niet. De wijlen professor Frits Dekking plaatste in 1966 een wetenschappelijke studie in het Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde met het opschrift: Van de koele meren des doods. Het ging over een ziekenhuisbacterie. Originaliteit is wel een vereiste: de literaire titel Of Mice and Men is een cliché geworden bij onderzoek naar de medische vertaalslag tussen muizen en mensen.

Ook de tekst onder de kop - traditioneel opgebouwd uit de samenvatting, inleiding, methoden, resultaten en discussie - mag best wat meer charme uitstralen, zegt universitair docent en neurowetenschapper Linda Douw, eveneens aanwezig in de overlegruimte. Ze laat aan de rest van Geurts' groep zien hoe je vakbroeders dient te behagen. Door bijvoorbeeld in het begin te hinten dat er verderop in het verhaal mooie resultaten wachten. Of prikkel emoties: onderzoek naar hersenaandoeningen is geen abstract gebeuren, maar draait om levende mensen.

'Pas alleen op dat je het niet overdrijft', waarschuwt Douw. Het woord 'interestingly' mag je best een keer laten vallen, maar wanneer je dat om de haverklap doet, is het niet echt spannend meer. En hemel je eigen onderzoeksresultaten niet op door tegenstrijdige bevindingen van collega's te verzwijgen. Sterker nog: wie ook tegengeluiden erkent, straalt juist integriteit en vertrouwen uit.

Aantrekkelijke statistiek

Zelfs de statistiek in een wetenschappelijk artikel moet aantrekkelijk zijn, ondervond Geurts samen met collega's Roel Klaver en Veronica Popescu onlangs. Toen zij hun onderzoek wilden publiceren - de multiple sclerose-studie die deze krant voor de Ware Wetenschap-serie bijna twee jaar volgde - werd het door de beoordelaar van het vakblad afgewezen. Reden: hij kende de berekeningen niet en vond ze te ingewikkeld. 'Blijkbaar geldt: onbekend, onbemind', zegt Klaver.

De collega's van Klaver, Popescu en Geurts zeiden: maak de statistiek dan simpeler. 'Daar wilden we niet aan', vertelt Geurts. 'Onze complexe analyse maakte de resultaten juist zo interessant.'

Dus bij poging twee, in een ander blad, besloten de VU-wetenschappers hun methode weliswaar aan te houden, maar deze duidelijker en aantrekkelijker uit te leggen. Ook daar komt emotie en retoriek bij kijken, legt Klaver uit. 'We benadrukten expres dat onze methode ook in enkele gerenommeerde tijdschriften zoals Nature is gebruikt.' Blijkbaar viel de toelichting in de smaak: het onderzoek is nu gepubliceerd.

Tips?
warewetenschap@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.