Praatjesmaker

Spraakherkenning door computers is al jaren een dankbaar doelwit voor cabaretiers en columnisten. Toch rukt de technologie op: het werkt in de TomTom, in mobieltjes, bij de klachtenlijnen van bedrijven en al een hele poos op de pc, waar software gedicteerde tekst omzet in getypte tekst....

Voornaam Achternaam en Peter van Ammelrooy

Marktleider in dicteersoftware is het Amerikaanse Nuance, dat een nieuwe versie heeft uitgebracht van zijn pakket Dragon NaturallySpeaking (DNS). Versie 10 is 20 procent nauwkeuriger dan zijn voorganger, aldus het bedrijf, waardoor de accuratesse oploopt tot 99 procent – het ‘verstaat’ dan gemiddeld een op de honderd woorden verkeerd. De software kan tot 160 uitgesproken woorden per minuut verwerken. DNS verslaat daarmee de mens: een doorsnee-computergebruiker heeft een gemiddelde tiksnelheid van 35 woorden per minuut en tikt 58 procent van de woorden in één keer goed op. Dat laatste is gebleken na een studie onder 35 duizend proefpersonen, meldt Nuance.

Een verzoek om inzage in de testresultaten wordt evenwel geweigerd. Het blijkt bij naspeuring een typewedstrijd te zijn geweest waarin Nuance internetters uitdaagde om zijn software te verslaan – niet bepaald een representatieve noch academisch verantwoorde steekproef.

Het bedrijf wil ook niet zeggen hoe de teksten eruitzien waarmee het zijn eigen software test, of wie de proefpersonen zijn. Wel nuanceert Nuance de accuratesse van DNS 10. Die kán oplopen tot 99 procent; een ondergrens is er kennelijk niet. De trefzekerheid is afhankelijk van tal van factoren: de stem van de gebruiker (spraakgebrek, dialect), de complexiteit van een tekst (de software kent ruim een kwart miljoen Nederlandse begrippen) en omgevingsfactoren (lawaai).

Het probleem is dat Nuance al jarenlang schermt met een nauwkeurigheid van zijn spraakherkenning tot 99 procent. Bij de verschijning van versie 9 van DNS viel dat percentage ook, en was het pakket tot 15 procent nauwkeuriger dan zijn voorganger. DNS 8.0: van hetzelfde laken een pak. Ook dat maakte al gemiddeld één fout per honderd woorden.

Volgens Nuance hoeven we het bedrijf niet op zijn woord te geloven. Het verwijst graag naar besprekingen van de software door andere ‘professionals’. Zo komt de journalist David Pogue in The New York Times tot een foutpercentage van 0 in de eerste duizend woorden van de economische bestseller Freakonomics en 0,5 in de toespraak waarmee wijlen John F. Kennedy het presidentschap aanvaardde. Dat laatste is een tekst die Nuance aanbeveelt om DNS aan een nieuwe stem te laten ‘wennen’.

Het blad PC Magazine telde bij een test 98 procent nauwkeurigheid met 18 lange zinnen uit De herfst van de patriarch van Gabriel García Márquez. Bij een praktijkproef van de website CNet daalde de accuratesse al tot gemiddeld vier op de vijf woorden. De cabaretiers kunnen nog even door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden