Analyse VR-bril

Praatjes oefenen in een vol theater – geen probleem met deze bril

Waarom zou je een praatje voor de spiegel oefenen als je in je slaapkamer voor een uitverkochte theaterzaal kunt spreken?

Leren presenteren via een VR bril.

Daar sta je dan, als 20-jarige student, in de lift met Donald Trump. Of je even wilt uitleggen waarom uitgerekend jíj bent uitgeroepen tot werknemer van de maand. ‘En houd het kort’, bijt hij je toe.

‘Ik schrok er echt van, raakte even van mijn à propos,’ zegt Kirsten Dompeling, de student aan de lerarenopleiding biologie die dit overkwam. ‘En dat terwijl ik gewoon thuis op de bank zat.’

Want Dompeling kwam niet echt in de buurt van Trump. Ze liep de Amerikaanse president tegen het lijf in de virtuele realiteit, via een VR-bril.

Andere wereld

Wie zo’n bril opzet, belandt in een andere wereld. Je kunt er rondkijken, soms reageert de omgeving zelfs op je aanwezigheid. Een geinig speeltje, waarmee je doodenge achtbaanritten kunt beleven in de huiskamer of met walvissen kunt zwemmen zonder natte kleren.

Maar serieuze toepassingen zijn er ook. De virtuele lift zit in een cursus om te oefenen met presenteren, ontwikkeld door de Hogeschool Utrecht en het Nederlandse bedrijf Covince. Momenteel test de lerarenopleiding voor het voortgezet onderwijs van de Hogeschool het programma. Vanaf volgend jaar met complete klassen, eerst met een klein groepje nieuwsgierige studenten, van wie Dompeling er een is.

Ze zit met een aantal andere VR-pioniers van de HU en Covince in een niet-virtueel kantoortje in de Hogeschool. Voor hen ligt een soort lompe, witte duikbril zonder glazen. Wie hem opzet, belandt in virtuele klaslokalen, uitverkochte theaterzalen en zelfs de studio van De Wereld Draait Door. Ideaal om onder verschillende omstandigheden te oefenen met presenteren, is het idee.

Zeker dankzij een paar vernuftige feedbacksnufjes. Maak je onvoldoende oogcontact met je publiek, dan dwalen toehoorders opzichtig af. Een microfoontje meet intonatie, volume, spreeksnelheid en pikt zelfs storende stopwoordjes eruit. Achteraf krijg je te horen of je te snel sprak of niet genoeg rondkeek, vergezeld door keiharde cijfers.

Experimenteren

‘In het onderwijs wordt steeds meer geëxperimenteerd met virtual-realitybrillen’, zegt aan de telefoon Robin de Lange, oprichter van het Virtual Reality Learning Lab en promovendus op het onderwerp aan de Universiteit Leiden. Zo kunnen scholieren tijdens biologie met The Body VR een menselijke cel induiken, waar ze de eiwitten zien kronkelen. Nuttig, want uit onderzoeken blijkt dat informatie die je linkt aan ruimtelijke ervaringen beter blijft hangen, volgens De Lange.

‘Mensen reageren meetbaar emotioneel’, vervolgt hij. ‘Als mensen over een plank lopen waarvan het in virtual reality lijkt alsof die tussen twee wolkenkrabbers hangt, krijgen ze zweethanden en een verhoogde hartslag. Velen durven er niet af te stappen, ook al weten ze dat de plank gewoon op de vloer ligt.’

Iets soortgelijks gebeurt bij empathie. Zo kun je vanuit de eerste persoon het leven van een vluchteling meemaken. ‘Dat kun je bijvoorbeeld inzetten bij maatschappijleer. Je wordt als het ware zelf in een vrachtwagen gepropt. Een behoorlijk heftige ervaring, waardoor leerlingen zich sterker inbeelden hoe het is om in de schoenen een vluchteling te staan.’

Studenten Kirsten Dompeling en Leander Schrijver (21) van de Hogeschool Utrecht zijn in elk geval enthousiast over de presentatiecursus. ‘Het is echt alsof je ergens anders bent, zo’n volle theaterzaal is best indrukwekkend’, zegt Dompeling. Ook leuk: je kunt je eigen spreekstijl vergelijken met die van beroemdheden als Barack Obama of Matthijs van Nieuwkerk. ‘Ik zat toch meer in de buurt van Matthijs van Nieuwkerk. Oei, dacht ik, dan praat ik wel heel erg snel.’

Veilig gevoel

Docenten zijn vaak gedwongen om in één tempo door de lesstof te gaan, vult Schrijver aan. Een cursus via een bril geeft meer ruimte om uitleg en oefeningen vaker te herhalen, of juist sneller te doorlopen. ‘En het voelt heel veilig. Je praat tegen avatars en zult je dus nooit veroordeeld voelen als je je een keer verspreekt.’

Nu is Donald Trump tegenkomen in de lift op zijn zachtst gezegd opmerkelijk, maar je moet je overal bij afvragen of het ook iets toevoegt aan de les, aldus Stan van Ginkel, docent en oprichter van het ‘VR-lab’ van de Hogeschool Utrecht.

Er zijn meer toepassingen van VR

Het lijkt een kwestie van tijd voordat iedereen thuis van zijn trauma’s af kan komen met virtualrealitybril. Maar het is niet zonder risico’s.

Wat virtual reality gaat betekenen voor films, games, sport, therapie en huizen kopen (en porno).

Bij de ontwikkeling van de app baseerde hij zich  daarom op onderzoek naar de effectiviteit van virtual reality in het onderwijs. Tot nu toe zijn de resultaten veelbelovend. Zo ondervond hij dat de gedetailleerde feedback van de bril net zo effectief is als een-op-eenfeedback van een docent. Terwijl docenten in de praktijk vaak geen tijd hebben voor zulke uitgebreide feedback.

Toch belandt virtual reality nog maar mondjesmaat in het klaslokaal, ziet Robin de Lange. Meestal gebeurt dat op eigen initiatief van nieuwsgierige docenten en afdelingsleiders. Programmeurs kunnen dan wel de spectaculairste dingen maken, de uitdaging zit hem in het bedenken van toepassingen waar de docent ook wat aan heeft. ‘Daar hebben ze didactici voor nodig.’

Wel wordt het voor docenten steeds makkelijker, nu steeds meer goed VR-materiaal beschikbaar komt. Ook hebben meer scholieren dan ooit een smartphone. Klem die in een speciale brilhouder en je hebt een relatief goedkope VR-bril.

Al zit hier ook een van de gevaren van het gebruik van geavanceerde technologie in het onderwijs. De Lange: ‘In sommige buurten hebben jongeren minder te besteden. Als de school dan niet zelf de hardware koopt, kunnen verschillen ontstaan in de lesmiddelen waarover leerlingen kunnen beschikken.’

Maar het belangrijkste is volgens hem dat docenten rustig kunnen kennismaken met de technologie.‘Gisteren nam ik de bril mee naar mijn stageplek’, illustreert Kirsten Dompeling. ‘Kunnen we er niet vijftien aanschaffen?’, riep een van de docenten. Tot dat moment waren ze er helemaal niet mee bekend. Vier van de vijf hadden nog nooit zo’n ding opgehad.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.