Postuum Sietz Leeflang (1933-2017): een wereldverbeteraar die vaak te ver voor de muziek uitliep

Sietz Leeflang, uitvinder en oprichter van De Kleine Aarde, was een rusteloze denker. Hij was al in de jaren zestig gebiologeerd door duurzaamheid.

Sietz Leeflang

Sietz Leeflang was een pionier op het gebied van duurzaamheid. Hij was uitvinder en had al zijn eerste project in Riethoven voordat het kabinet-Den Uyl opriep de gordijnen wat eerder te sluiten en de Club van Rome met zijn rapport kwam. Hij richtte het tijdschrift en de duurzame proefboerderij De Kleine Aarde op, waarvan hij tot 1978 de directeur zou zijn. Daarna werd hij oprichter van de stichting Twaalf Ambachten in Boxtel, een organisatie voor de ontwikkeling van en experimenteren met duurzame en ecologische technieken.

Leeflang overleed donderdag op 84-jarige leeftijd in zijn woonplaats Breskens, zo maakte zijn familie dit weekend bekend. Drie jaar geleden werd een bijzondere vorm van leukemie bij hem vastgesteld. 'Gedreven, humoristisch en lief', zo omschrijft zijn dochter Lieselot Leeflang hem.

Wereld verbeteren

Leeflang werd geboren in Haarlem, waar zijn vader een van de eerste lampenzaken had. Hij deed daar de hbs en volgde tijdens zijn militaire dienst een deeltijdstudie journalistiek, waardoor hij een baan als redacteur kon krijgen bij wat toen nog het Algemeen Handelsblad was. In 1959 schreef hij een stuk over een bouwkraan en raakte daardoor zo gefascineerd ('In die bouwkraan zag ik de oncontroleerbare ontwikkelingen van dingen die buiten de menselijke maat liggen') dat hij de wereld wilde verbeteren in plaats van erover te schrijven.

Daarom ging hij begin jaren zestig werken op het fameuze NatLab van Philips in Eindhoven, een paradijs voor uitvinders. Hij raakte betrokken bij de organisatie De Jonge Onderzoekers, waar hij ideeën kreeg voor uitvindingen die kleinschaligheid weer rendabel zouden moeten maken. Hiervoor richtte hij, samen met zijn vrouw Anke De Kleine Aarde op. Behalve biologisch getuinierd werd er geëxperimenteerd met duurzaam bouwen, wind- en zonne-energie en mestvergisting. Koningin Juliana opende in 1974 de bolwoning. Daarbij werd ook de eerste zonneboiler van Nederland in gebruik genomen. De Kleine Aarde werd vermaard als distributiecentrum voor biologisch voedsel.

Sceptisch

Leeflang ging er in 1978 weg, omdat hij vond dat De Kleine Aarde te bureaucratisch was geworden. De nieuwe stichting Twaalf Ambachten was een 'centrum voor alternatieve techniek' dat duurzame oplossingen bedacht. De stichting kwam in 1983 met een waterbesparende doucheknop en introduceerde in 1989 het helofytenfilter in Nederland, een inmiddels algemeen erkende manier om water te zuiveren. Andere ideeën waren de halfondergrondse stiltewoning en de nonolet: een reukloos composttoilet. In 1992 werd een elektrische auto gepresenteerd.

Wetenschappers reageerden vaak sceptisch op zijn werk. Hij liep in veel opzichten veel te ver voor de muziek uit. 'Wat hij toen deed is in veel gevallen pas nu gemeengoed geworden', constateert ook zijn dochter.

Individueel onderscheiden

Leeflang verhuisde in 2005 naar het Zeeuwse plaatsje Breskens, maar hij kon niet stilzitten. In Oostburg ondersteunde hij de stichting De Nieuwe Ambachterij, waar hij studeerde op praktische, duurzame toepassingen voor mensen thuis. Op zijn tachtigste jaar kwam hij nog met een uitgewerkt plan om overbodig geworden binnenvaartschepen van de sloop te redden. 'Mijn lijf wil niet meer, maar mijn hoofd gaat nog door', zei hij in een afscheidsinterview met het blad van Twaalf Ambachten. De Kleine Aarde hield overigens in 2010 op te bestaan.

In 1990 werd Leeflang als eerste Nederlander individueel onderscheiden met de VN-milieuprijs Global 500. Hij werd meteen ook de enige winnaar die de prijs niet ging ophalen. Hij moest daarvoor naar Rio de Janeiro vliegen en dat vond hij absurd voor een milieuprijswinnaar. Leeflang wordt woensdag begraven in Breskens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden