Postuum eerbewijs aan een hartsvriendin

WIE ZICH met de aanschaf van Ten Years After voor het eerst een indruk wil vormen van het werk van de New Yorkse fotografe Nan Goldin, zal na het bekijken van de 87 foto's die haar laatste boek telt, nauwelijks wat wijzer zijn geworden....

WIM DE JONG

Ten Years After begint met een vluchtige reisschets van de Amerikaanse Cookie Mueller. Daarin beschrijft ze hoe ze in 1982 in Positano belandt, nadat ze zich bij haar aankomst in Napels door onbekende, flirterige Italiaanse mannen heeft laten strikken om niet in haar eentje naar het eiland Capri door te reizen, maar met hen mee te gaan. De introductie eindigt met de mededeling dat ze in Positano al snel een vriend vond: de schilder en tekenaar Vittorio Scarpati, met wie Mueller vijf jaar nadien in het huwelijk trad.

Vervolgens is het in het boekje de beurt aan Nan Goldin om in - al even vluchtige - beelden verslag te doen van het bezoek dat ze in 1986 in Positano bracht aan Cookie, Vittorio en de vrienden, familie en kennissen van het stel. We zien ze op hun wandelingen door het landschap, op het familielandgoed van Vittorio, in bed, in bad, zoenend, rokend, drinkend, en - net zo achteloos gefotografeerd als al die andere alledaagse bezigheden - ook nog een keer druk met het zetten van een shot in een auto in Napels.

Ten Years After is dan op de helft en alle gezichten die tot dan toe hun (vage) rol in het boek hebben opgeëist, zullen op de pagina's die nog volgen, niet meer terugkeren.

De tweede helft van het boek opent met een rechtstreeks aan Goldin gerichte tekst van Guido Costa, die verder niet nader wordt geïntroduceerd en die, naar al snel blijkt, ook niet weet wie de geportretteerde personen in Ten Years After zijn of waren. De enige verwantschap, verklaart Costa, is dat zowel de Italianen uit Positano als hijzelf voor korte of langere tijd deel hebben uitgemaakt van de uitgebreide vriendenkring van de fotografe en dat ze een uitputtende levensstijl gemeenschappelijk hadden.

Hoewel Costa zich er verder niet uitvoerig over uitlaat, wordt gaandeweg wel duidelijk dat weinig of geen getuigen van Positano's 'open horizon' van twaalf jaar geleden dat nu nog kunnen navertellen. Net als een heleboel andere intimi van Nan Goldin zijn ze waarschijnlijk gestorven aan harddrugs en aids, dan wel anderszins opgebrand.

Met alleen Ten Years After bij de hand zou het bij die veronderstelling moeten blijven, want ook verderop in het boek, bij de foto's van Goldins tweede bezoek aan Positano en omgeving in 1996, is het lastig greep te krijgen op het verhaal dat de fotografe wil vertellen. Er figureren andere (op het oog redelijk gezonde) mensen van alle leeftijden in, en tussen alle 'vakantiekiekjes' in kerken en in Pompeji door zijn de verwijzingen naar 'het junkieleven' maar met moeite te traceren.

Wie de zeer persoonlijke en in relatief korte tijd ook zeer beroemd geworden fotografie van Nan Goldin wil begrijpen, zal er dan ook niet aan ontkomen eerdere boeken als The Ballad of Sexual Dependency (1986) en, nog beter, I'll Be Your Mirror uit 1997 naast Ten Years After te leggen.

De daarin opgenomen foto's maken duidelijk dat de series en portretten uit Goldins eigen (tamelijk rauwe) milieu niet op zichzelf staan, maar dat ze deel uitmaken van een nog altijd uitdijend, gefotografeerd privé-universum, waarin liefde, geluk, drinken, slikken en feestvieren voortdurend worden afgewisseld door wanhoop, geweld, verderf en dood.

Cookie Muellers verblijf in Positano krijgt dan ook eigenlijk pas zijn dramatische reliëf door wat in de vorige boeken van Goldin, en in interviews met de fotografe, erover is gedocumenteerd. De 'koningin van de Lower East Side' in New York vertrok in de jaren tachtig naar het Italiaanse plaatsje vanwege de naam die het had opgebouwd als internationaal toevluchtsoord voor geflipte kunstenaars, heroïneverslaafden, overleefde beat poets en loslopende 'heksen'.

In Ten Years After is terug te zien dat Cookie en Vittorio en de anderen in hun scene er een stel mooie, zonnige jaren samen hebben doorgebracht, jaren waarin werd gelachen, gestapt en gevreeën, toekomstplannen werden gesmeed en op het leven geproost. De donkere kant van dat bestaan komt in het boek amper aan de oppervlakte; kennelijk wilde Goldin dit postume eerbewijs aan haar hartsvriendin per se met een open einde afsluiten.

Voor hoe het werkelijk afliep, moeten I'll Be Your Mirror en de archiefmap uit de boekenkast: zowel Cookie als Vittorio wist in Positano al dat ze aan aids leden; beiden stierven zeven weken na elkaar in 1989.

Wim de Jong

Nan Goldin & Guido Costa: Ten Years After - Napels 1986-1996.

Scalo, import Nilsson & Lamm; 141 pagina's; * 67,45.

ISBN 3 931141 79 9.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden