Positieve profielsites

Vaak wordt gewezen op de gevaren van online communicatie. Onterecht, aldus de recent gepromoveerde Alexander Schouten. Door middel van profielsites, msn en chatten kunnen jongeren zich juist beter uiten en hun eigen identiteit vinden....

tekst Anouk Kemper

Ouders hoeven zich niet veel zorgen te maken over hun chattende kroost. Internetcommunicatie heeft een positief effect op jongeren, concludeert Alexander Schouten (30). Hij promoveerde eind november aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Adolescents online, self-disclosure and self-presentation.

Wat wilde je weten?

‘Ik was benieuwd naar wat jongeren precies met technologie doen en welke gevolgen dat heeft. Ruim 75 procent van de jeugd is aangesloten bij een profielsite. Een site als sugababes.nl heeft al meer dan één miljoen leden. En dan zijn er nog veel meer van dat soort sites.’

Wanneer werden profielsites populair?

‘In 2003 was de echte boom. Gelukkig begon ik toen ook met mijn onderzoek, dat kwam goed uit. De eerste site was Cu2.nl, oorspronkelijk bedoeld voor homoseksuelen. Maar op de één of andere manier groeide de populariteit bij tieners.’

Waarom koos je voor dit onderwerp?

‘Ik heb communicatiewetenschappen gestudeerd aan de UvA. Daar was ik altijd al bezig met de sociale kant van ICT. Toen ik hoorde dat een professor een onderzoeksvoorstel deed over internet en tieners leek me dat erg interessant. Ik was ook al een beetje in het onderwerp thuis, want ik had mijn scriptie over iets soortgelijks geschreven.’

Hoe heb je je onderzoek aangepakt?

‘Ik ben twee keer bij middelbare scholen geweest om leerlingen een vragenlijst te laten invullen. Dat eerste onderzoek ging vooral over chatten. Het tweede onderzoek ging over msn, een programma waarmee je met je eigen vrienden kunt chatten. Het bleek dat jongeren zich veel makkelijker uiten via msn. Dat verbaast me niet, maar ik vond het wel een leuk resultaat. Als je via msn met een ander praat, heb je meer controle. Je kunt nadenken over wat je typt en als je niet wil dat de ander je ziet, zet je je webcam uit.’

Waarom zijn volwassenen zo huiverig voor het gedrag van tieners op internet?

‘Internetcommunicatie is een nieuw fenomeen. Ouders zijn er niet bekend mee. Ze kunnen het ook minder in de gaten houden. Bovendien snappen ouders niet dat msn nu héél gewoon is. Ik vind internet nog steeds bijzonder. Voor mij is e-mail al heel wat. Maar tieners doen dat niet eens meer, álles gaat via msn. Je kunt namelijk ook berichtjes sturen, terwijl de ander niet online is. Erg handig.’

En waarom heeft dit een positieve uitwerking op jongeren?

‘Ze kunnen zich beter uiten en het is goed voor hun zelfvertrouwen. Als je een profiel aanmaakt, krijg je daar reacties op. Als ze je foto bijvoorbeeld lelijk vinden, kun je die veranderen, zodat je positieve reacties krijgt. Daar halen ze voldoening uit. Wat anderen vinden is op die leeftijd heel belangrijk.’

Leef jij zelf ook al helemaal online?

‘Ik heb wel een profiel op Hyves, maar dat heeft tegenwoordig iedereen. Voor mijn onderzoek heb ik ook profielen aangemaakt op Sugadudes en Cu2. Gewoon als mezelf hoor, want zo kan ik enquêteren en observeren. Verder kreeg ik amper reacties, want ze vinden me te oud. Dat is voor hen natuurlijk helemaal niet interessant. Je hebt niets samen.’

Hoe gaat jouw onderzoek de maatschappij veranderen?

‘Ik wil vooral dat ouders en ook de overheid zich niet zo veel zorgen maken. Jongeren zijn slim genoeg voor deze technologie. Richt je niet op de kleine groep waar het toevallig wel eens fout is gegaan. Verdiep je in wat tieners doen, vergroot je kennis. Ik merk trouwens dat steeds meer ouders weten wat hun kinderen op internet doen, gewoon door het te vragen. Ook zijn er steeds meer initiatieven om ouders wegwijs te maken. Dat vind ik belangrijk.’

Wat zijn de grootste vooroordelen over msn en profielsites?

‘Dat er alleen maar pedofielen op te vinden zijn die kinderen meelokken. Of dat alle jongens players zijn, die meisjes dwingen om zich uit te kleden voor de webcam. Of dat jongeren alleen nog maar nieuwe mensen ontmoeten via het internet en niet in het echt. Jongeren kennen 80 procent van de msn-contacten ook in het echt. De overige 20 procent kennen ze vaak via via. Vergelijk het maar met de telefoon. Toen die net bestond, dachten we ook dat we met allemaal vreemden aan de andere kant van de wereld zouden bellen.’

Wat was moeilijk aan het promoveren?

‘Het is net of je je eigen bedrijf hebt, je moet alles zelf doen. Van kopiëren tot wetenschappelijke theorieën uiteenzetten. Aan de andere kant is dat ook wel leuk, je leert er veel van.’

Was jouw onderzoek een goed gespreksonderwerp op verjaardagen?

‘Ja, iedereen kan er wel over meepraten. Natuurlijk zijn er wel veel vooroordelen en moet ik steeds weer uitleggen dat niet élke jongere online misbruikt wordt.’

Wat ga je nu doen?

‘Ik ben sinds 1 januari begonnen bij de VU aan de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Ik ga onderzoek doen naar het gebruik van nieuwe communicatietechnologieën in het bedrijfsleven. Je hebt nu bijvoorbeeld al online netwerken voor werknemers. De tieners van nu zijn over tien jaar aan het werk. Het lijkt me leuk om te onderzoeken hoe bedrijfscommunicatie er dan uitzien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden