Plezier van parachutesprong duurt maar kort

Tijdschrift voor belangwekkende bijzaken

Waarom zou je in hemelsnaam 25 jonge proefpersonen uit een vliegtuig laten springen? Daar had Tineke Oldehinkel, hoogleraar levensloop epidemiologie van veelvoorkomende psychiatrische stoornissen aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, goede redenen voor.

Word je vrolijk van parachutespringen? Beeld thinkstock

Om te beginnen: het waren proefpersonen die lijden aan vreugdeloosheid, iets waar circa één op de vijf jongeren gedurende een periode van het leven onder gebukt gaat. En die parachutesprong zou misschien - we herhalen misschien - weleens als een kickstart kunnen werken op het brein om weer meer vreugde in het leven te ervaren. Het overwinnen van angsten geeft tenslotte een flinke stoot zelfvertrouwen en dat was misschien - we herhalen misschien - wel precies wat deze jongeren nodig hadden.

Maar dan nu de resultaten, onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Behavior Therapy. Zijn de proefpersonen een paar weken na de sprong opgeknapt in vergelijking met een controlegroep? Antwoord: nee.

Duidelijk

'Natuurlijk hoopte ik op een positief effect', zegt Oldehinkel. 'Niet alleen voor de proefpersonen, maar ook voor de wetenschap. Want dan was er een enorm onderzoeksveld opengegaan.'

Amerikaans muizenonderzoek wees eerder uit dat er bij een vrije val van alles gebeurt in het brein. De knaagdieren stonden in een kleine lift die plotseling tot 30 centimeter naar beneden schoot, om daar op een kussen te landen. Midden in de muizenhersenen vuurden zenuwcellen die cruciaal zijn bij beloning en motivatie. Evolutionair zou het ook niet gek zijn als angst leidt tot extra motivatie, om zo te stimuleren dat je ontsnapt uit een bedreigende situatie.

Maar de praktijk is anders, blijkt uit de parachutestudie van de Groningers. Oldehinkel: 'Ik ben zelfs wel blij dat er zo duidelijk geen effect is. Er had ook een licht effect uit kunnen komen en dan blijf je in onzekerheid of die parachutesprong wat doet of dat er sprake is van toeval.'

Uit de vergetelheid

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Wie? Tineke Oldehinkel
Wat is haar specialiteit? Psychologie en psychiatrie
Originele titel publicatie? An Exploratory Randomized Controlled Trial of Personalized Lifestyle Advice and Tandem Skydives as a Means to Reduce Anhedonia.
Vrij vertaald? Word je vrolijk van parachutespringen?

Geluksdagboeken

De proefpersonen bleken wel enigszins gebaat bij levensstijladviezen. Die waren gebaseerd op geluksdagboeken die de vrijwilligers bijhielden. Drie keer per dag vulden ze vragen in over hun gevoelens op dat moment en de activiteiten die ze zojuist gedaan hadden. Zo kon de behandelaar in de persoonlijke statistieken duiken en ontdekken dat iemand vrolijker wordt van buiten zijn, van vrienden zien of juist een moment van rust alleen op een yogamatje.

Oldehinkel: 'De proefpersonen kregen ook hulp met een concreet actieplan. Bijvoorbeeld: we zien dat je gelukkig wordt van buiten zijn, maar dat je vaak binnen zit. Hoe gaan je ervoor zorgen dat je vaker buiten komt?'

Persoonlijk leefstijladvies gebaseerd op big data die mensen zelf verzamelen met hun smartphone; gelukkig valt ook op dat terrein wetenschappelijk nog veel te winnen. Oldehinkel: 'De markt wordt overspoeld met apps waarmee je je activiteiten en gedrag kunt bijhouden en die claimen je te helpen om doelen te bereiken. Maar wat werkt wel en wat niet? Dat beginnen we pas net te ontdekken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.