Platte oester blijkt toch níet uitgestorven; exemplaar gevonden in de Waddenzee

De platte oester, waarvan werd verondersteld dat die was uitgestorven in de Nederlandse zeeën, is gevonden in de Waddenzee. Vorig jaar werd de oester al aangetroffen voor de kust van Zeeland. De nieuwe vondst lijkt erop te duiden dat de comeback van deze oorspronkelijke bewoner van het Nederlandse kustwater doorzet. Onderzoekers gaan het dier daar een handje bij helpen.

Platte oester in de Waddenzee.

Een oesterraper ontdekte deze zomer enkele platte oesters ten oosten van Texel. Nader onderzoek, zowel met duikers onder de diepe waterlijn als op de platen, bracht een dertigtal platte oesters binnen. 'Het zijn levende exemplaren van verschillende leeftijden. Dat is een aanwijzing dat ze het weer goed doen en dat een bank van platte oesters in de buurt zit, meldt Hein Sas van het Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW). 'Maar we hebben die nog niet gevonden.'

Het dier, dat in diepere wateren gedijt, werd vanaf de jaren vijftig verdrongen door intensieve bodemvisserij, milieuvervuiling en parasieten. Die omstandigheden zijn sterk verbeterd. 'Waarschijnlijk zijn de nu gevonden oesters nakomelingen van exemplaren die in de jaren zeventig zijn ontsnapt uit een schelpdierkwekerij op Texel. Op een stil plekje hebben ze weten te overleven', denkt Sas. De opmerkelijke vondst wordt begin november gepresenteerd op een 'Europese platte-oesterconferentie' in Berlijn.

Herintroduceren

Met steun van onder meer Natuurmonumenten onderzoekt PRW de mogelijkheid om de platte oester te herintroduceren in de Waddenzee. PRW ziet ook kansen in de Noordzee. De onderwaternatuur vaart daar wel bij. In de diepere wateren bieden banken van platte oesters vestigingsplaatsen voor koudwaterkoraal als Dodemansduim en paai- en schuilplaatsen voor een grote diversiteit aan vissen.

Kweken met de nu gevonden platte oesters in een laboratorium bespoedigt succesvolle herintroductie, aldus Sas. 'We willen met de kennis van wetenschappelijke instituten als Wageningen Marine Research en NIOZ jonge platte oestertjes gaan kweken. Als we die dan uitzetten in stille geulen en havens in de Waddenzee, kan dat een broedplaats worden voor verdere verspreiding.'

Steuntje in de rug

Een steuntje in de rug is nodig, want anders dan de Japanse oester produceren de mannetjes minder zaad. Vrouwtjes moeten dat uit het water filteren. De kleine larfjes groeien in de moederschelp en zetten zich in de buurt af. Dat verklaart ook waarom ze zich slechter verspreiden dan hun Japanse soortgenoten en de platte-oesterbank in de Waddenzee zich vermoedelijk niet ver van de recente vindplaats zal bevinden.

Voor verdere verspreiding op de Noordzee liggen de grootschalige windparken voor de hand. Daar is rust en ruimte van tientallen vierkante kilometers. Een aantal windparken is al gerealiseerd, veel projecten staan nog op stapel. Tot nog toe zijn de beheerders terughoudend en dat is begrijpelijk gezien de nieuwigheid van windparken op zee, zegt Sas. 'Nu de kostprijs van windstroom echter sterk daalt en de overheid allerlei voorzieningen heeft betaald, is het tijd om het windareaal te benutten voor natuurontwikkeling.'

Bij Gemini, een van de grootse windparken ter wereld, 85 kilometer uit de kust van Groningen, hoort milieumanager Luuk Folkerts op van de oestervondst. 'Interessant nieuws. Als er inderdaad concrete plannen zijn voor kleinschalige proeven, gaan we daar serieus naar kijken', zegt Folkerts, die de natuurontwikkeling op het 68 vierkante kilometer grote windpark monitort.

Er is mogelijk nog een reden waarom het Gemini-windpark interessant is. Folkerts: 'Wij liggen midden in een gebied van 20 duizend vierkante kilometer waar tot aan het einde van de negentiende eeuw veel platte oesterbanken lagen. Misschien is de stroming en het sediment hier nog steeds geschikt voor de platte oester.'

En, is-ie ook lekker?

Oesterliefhebbers hebben de platte hoger zitten dan de kromme, Japanse oester. Hij is smakelijker. De platte wordt op beperkte schaal in Zeeland gekweekt en doet 1,50 à 2 euro per stuk. Reden waarom de onderzoekers de exacte coördinaten van het gevonden veld geheim houden. Plunderaars zouden de proef kunnen verstoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.