Plastic niet alleen gevaar in water, maar ook in lucht

Plastic deeltjes, zwevend in de lucht, kunnen een probleem worden voor de volksgezondheid. Dit stellen Dick Vethaak en Heather Leslie van kennisinstituut Deltares en Instituut voor Milieuvraagstukken aan de VU in Amsterdam in een opinieartikel in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental Science & Technology.

Een vrouw loopt met een plastic tas over haar hoofd in de regen. Beeld ANP

Plastic afval in oceanen en zeeën wordt gezien als een groot probleem dat onder meer zeeflora en fauna bedreigt. Ook in rivieren worden hoge concentraties plastic deeltjes gemeten. Die komen onder meer in het water terecht doordat bij het wassen van kleren miljoenen deeltjes door de waterzuiveringsinstallaties heen slippen.

'We krijgen steeds meer plastic deeltjes binnen via zeevoedsel, zoals schelp- en schaaldieren', zegt Vethaak. 'Aan die deeltjes kunnen giftige stoffen als pcb's en pak's plakken, net als bacteriën die een biofilm op plastic vormen. Maar ook in honing en melk worden fijne plastic deeltjes gevonden.' Vorig jaar maakte Vethaak bekend dat Amsterdamse grachten, de Amstel en de haven veel plastic deeltjes bevatten. Die worden onder meer teruggevonden in zoetwatermosselen en slakken. De ultrafijne deeltjes zijn vooral afkomstig van bandenslijpsel dat remmende en optrekkende auto's produceren.

Nieuw is dat de onderzoekers nu melden dat de mens ook via de lucht wordt blootgesteld aan fijne plasticdeeltjes. Vethaak: 'Denk aan slijtage van vloerbedekking in huis, synthetisch textiel en op kunststof sportvelden. Jonge voetballertjes zien niet groen van het gras, maar zwart doordat er allerlei plastic afval in de sportvelden wordt gerecycled.'

Microplastics

Vethaak en Leslie denken dat deze stofdeeltjes ontstaan doordat plastic producten en plastic afval fragmenteren in microplastics (een miljoenste meter, of een duizendste millimeter) en zelfs nanodeeltjes (een miljardste meter). 'Studies laten zien dat ze diep in de longen kunnen doordringen en ontstekingen veroorzaken. Nanoplastics kunnen ook celmembranen passeren, in het bloed terechtkomen en onder meer hersenschade en schade aan de placenta opleveren.'

Vethaak vindt dat er meer onderzoek moet worden gedaan naar de gezondheidseffecten van plastic bij de mens. 'Kwantitatief onderzoek is er amper. Vreemd dat er bijvoorbeeld nooit concentraties fijn plasticstof binnenshuis zijn gemeten.'

Bij voedselonderzoeksinstituut Rikilt Wageningen UR heeft Peter Hollman in opdracht van de Europese voedselautoriteit EFSA meegewerkt aan een recentlijk verschenen risicoschatting van microplastics in zeevoedsel. 'Blootstelling via de lucht is inderdaad een route. Dat kan direct door inademing, maar ook indirect doordat bloemen besmet worden met microplastics. Er zijn plasticdeeltjes in honing gevonden. De gezondheidsschade daarvan en van de maximaal tien microgram microplastics per dag die we via zeedieren binnenkrijgen, is vermoedelijk gering. De meeste microplastics poep je namelijk gewoon weer uit.'

Ook bevestigt Hollman, die niet bij de VU-publicatie betrokken is, dat de nog kleinere nanoplastics celmembranen kunnen passeren. 'Nanoplastics zijn mogelijk verontrustender, maar we kunnen niets over de gezondheidsschade zeggen. Er is nauwelijks onderzoek naar gedaan. Bovendien hebben we niet eens methoden om nanoplastics in voedingsmiddelen te detecteren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.