Badgasten zoeken in Scheveningen verkoeling tijdens de hittegolf van vorige week.

Nieuws Klimaatverandering

Pas de klimaatmodellen maar aan: recordhittegolf was ‘te heet’

Badgasten zoeken in Scheveningen verkoeling tijdens de hittegolf van vorige week. Beeld ANP

De hittegolf van vorige week was, zelfs met de opwarming van het klimaat meegerekend, zo’n anderhalve graad ‘te heet’. Dat betekent dat de klimaatmodellen moeten worden bijgesteld, blijkt uit berekeningen die een internationaal team wetenschappers vrijdag heeft gepresenteerd.

Voor prognoses over de opwarming van de aarde maakt dat weinig uit: het gaat om een bijstelling op details, bedoeld om kortdurende, plaatselijke hittegolven beter te kunnen zien aankomen. Wetenschappers moesten de afgelopen tijd regelmatig vaststellen dat Europese hittegolven in het echt heter uitpakken dan klimaatmodellen aangeven, terwijl ze in sommige delen van de VS en  Azië  juist ‘te koel’ uitpakken.

Ook tijdens de laatste hittegolf, van vorige week dinsdag tot en met zaterdag, werd het in ons land een slag warmer dan de klimaatmodellen voor mogelijk houden. In België en Nederland steeg het kwik voor het eerst boven de 40 graden, en ook in Duitsland, Luxemburg en Groot-Brittannië sneuvelden warmterecords. Volgens de klimaatmodellen hoort extreme hitte in ons land anderhalve graad koeler, en in Duitsland tot zelfs wel 3 graden koeler uit te pakken.

Minder wolken

Dat bevestigt wat wetenschappers eind juni ook al zagen tijdens de hittegolf die toen vooral in Frankrijk toesloeg: klimaatmodellen onderschatten de warmste pieken fors. ‘Een beetje vervelend, want we weten niet waardoor dit komt’, zegt de Nederlandse onderzoeksdeelnemer, Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI. ‘We zijn van plan dat in het najaar eens grondig uit te zoeken.’

Een eerste inventarisatie leverde al een waslijst aan mogelijke verklaringen op. Misschien zit de opwarming van de Sahara of de Middellandse Zee niet goed in de modellen, of misschien laten de modellen de luchtstromen vanuit het zuiden meer warmte verliezen dan ze in werkelijkheid doen.

Ook denkbaar: wellicht zorgt de lucht uit het zuiden voor zoveel droogte dat er minder wolken ontstaan, waardoor meer zonlicht de aarde bereikt. Of wie weet spelen de modellen niet nauwkeurig genoeg na wat begroeiing doet met de temperatuur. ‘Ik denk dat we genoeg verdachten hebben om een onderzoek te starten’, zegt Van Oldenborgh.

Ondenkbaar

Dat de Europese temperatuur dit jaar tot tweemaal toe zo hoog opliep, een keer in juni en een keer in juli, is volgens de KNMI-rekenmeester puur toeval. ‘Maar als het volgend jaar weer gebeurt, kom ik daarop terug’, zegt hij.

Hittegolven zoals die van vorige week komen in Nederland en Frankrijk in juli zo ongeveer eens in de 50 tot 150 jaar voor, berekent het team, onder leiding van de Fransman Robert Vautard. In Duitsland en Groot-Brittannië hield de hittegolf korter aan: een gebeurtenis die je daar eens in de 5 tot 10 jaar mag verwachten. Maar dat is met de klimaatverandering meegerekend: een eeuw geleden zou de hittegolf in Duitsland en Groot-Brittannië hooguit eens in de 50 jaar voorkomen, en in Nederland en Frankrijk zelfs ronduit ondenkbaar zijn.

Hitterecords in Europa: de rangorde van de temperaturen van 2019, vergeleken met de jaren 1950-2018. In de rode gebieden werd dit jaar dus een recordwarmte behaald. Beeld KNMI

Duidelijker wordt het niet: de huidige klimaatverandering is uniek

Twijfelen of de mens het klimaat wel opwarmt, is nu toch echt een achterhoedegevecht geworden. Een reeks nieuwe analyses laat geen spaan heel van het argument dat klimaatverandering van alle tijden is.

Zo heet, dat kan toch niet?

De kans op korte, extreme hittepieken, zoals die van deze week, is drastisch toegenomen – veel meer dan de rekenmodellen laten zien. Wat hebben de klimaatwetenschappers gemist? 

Analyse: de hittegolf van juli

Noem het een nieuw tijdperk. Met 40,7 graden in Gilze-Rijen bereikte de thermometer in Nederland een temperatuur die een eeuw geleden statistisch gezien tot de onmogelijkheden behoorde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden