'Overheid moet jaarlijks miljard extra investeren in wetenschap'

Nederland moet een miljard euro per jaar extra in de wetenschap steken. Dat is nodig om grote vraagstukken op het gebied van zorg, energie, duurzaamheid, bestuur en voedsel slim op te lossen en om de Nederlandse wetenschap zelf fris en sterk te houden. Dat is de boodschap aan een volgend kabinet van een coalitie van kennisinstellingen en bedrijfsleven, die later vandaag in de Eerste Kamer een investeringsagenda aanbiedt aan de Haagse politiek.

Het Van Leeuwenhoek Laboratorium in Delft. Beeld anp

In de coalitie zijn universiteiten, academische ziekenhuizen, hogescholen en onderzoeksinstellingen als VSNU en KNAW en TNO vertegenwoordigd, evenals werkgeversorganisatie VNO-NCW en MKB-Nederland.

De coalitie pleitte al eerder voor meer investeringen in het wetenschappelijke onderzoek. Die blijven tot nog toe achter. 'Wat we ditmaal toevoegen, is een concrete agenda met onderwerpen en aandachtsgebieden, waar we ook volgens de wetenschap zelf het verschil kunnen maken', zegt voorzitter prof. Louise Gunning van de Kenniscoalitie, voorheen verbonden aan het Academisch Medisch Centrum en de Universiteit van Amsterdam.

Onderdeel van de investeringsagenda is een portfolio van 25 prominente onderzoeksthema's die afkomstig zijn uit de Nationale Wetenschapsagenda. Op die terreinen is Nederland goed of zelfs toonaangevend. In het agendaproject werden vorig jaar bijna 12 duizend publieke vragen aan de wetenschap verzameld en gebundeld, wat uitmondde in een prioriteitenlijst met 140 grotere urgente kwesties. Die lopen uiteen van maatschappelijk (migratie, behoorlijk publiek bestuur) tot zeer wetenschappelijk (data, de bouwstenen van de materie).

Die kwesties zijn nu samengebald tot brede onderzoeksthema's die uitstijgen boven wetenschappelijk vakgebieden, van water tot nieuwe materialen, en geïndividualiseerde geneeskunde tot leefbaarheid van de stad. Volgens de Kenniscoalitie heeft de totstandkoming van de Nationale Wetenschapsagenda laten zien dat er veel meer raakvlakken tussen disciplines bestaan, dan ook door beleidsmakers wordt aangenomen. 'Er blijven daardoor nu veel kansen liggen', zegt Gunning.

Interview met Louise Gunning

De Wetenschapsagenda vraagt het volgend kabinet om extra geld: 1 miljard voor onderzoek en innovatie. 'Als de omstandigheden niet veranderen hier, zoekt talent elders zijn heil.' (+)

Toekomstbestendig

Volgens het investeringsplan is ongeveer een half miljard euro per jaar publiek geld nodig om onderzoeksterreinen met elkaar te verbinden. Daarmee wordt dan ongeveer een kwart van alle mogelijkheden en ideeën uit de opgestelde wetenschapsagenda gerealiseerd. De andere helft van het miljard is bedoeld om de Nederlandse wetenschappen toekomstbestendig te maken, door talent op te leiden en vast te houden en door apparatuur en infrastructuur up to date te brengen. Daarnaast leit de coalitie voor broedplaatsen voor innovatie en andere expertisecentra waar wetenschap en praktijk elkaar tegenkomen. De samenwerking met het bedrijfsleven wordt nadrukkelijker gezocht.

Zonder ingrijpen daalt volgens de Kenniscoalitie het publieke onderzoeksbudget in Nederland de komende jaren met zeker een half miljard per jaar. De investeringsagenda moet dat minimaal rechttrekken, zegt Gunning. 'Maar we moeten verder willen dan dat.'

Wetenschapsanalist Jan van Steen van het Rathenau Instituut in Den Haag noemt de plannen van de Kenniscoalitie een krachtig signaal. 'Hiermee zou Nederland eindelijk eens de norm halen van 2,5 procent van het bruto nationaal product voor innovatie waarvoor we in Europa hebben getekend. Een miljard is substantieel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden