Overgebleven Neanderthaler-dna vergroot kans op depressie

De kans op depressie wordt iets verhoogd door een paar stukjes Neanderthaler-dna die we sinds de oertijd meezeulen in onze cellen. Het Neanderthaler-dna blijkt vreemd genoeg ook de kans op rookverslaving te vergroten.

Reconstructie van een bleke, roodharige Neandertalervrouw met sproeten. Beeld National Geographic Magazine

Dat blijkt uit een nieuwe studie waarbij men de patiëntendossiers en het dna van zo'n 30 duizend mensen van Europese afkomst vergeleek met dna-gegevens uit oude Neanderthalerbotten. De oermens met de zware wenkbrauwen gaf ons ook een iets hoger risico op overmatige bloedstolselvorming, overgewicht, aderverkalking en zonlichtbeschadiging van de huid, blijkt daaruit. Vorige maand bleek uit ander onderzoek al dat de Neanderthaler ons ook iets bevattelijker heeft gemaakt voor astma en hooikoorts.

Bekend is dat Europeanen zo'n 2 procent Neanderthaler-dna meedragen, blijkbaar overgehouden aan seks met deze andere mensensoort in de steentijd. Sommige stukken van dat dna zijn opvallend goed bewaard gebleven: een teken dat we er iets aan hadden.

Waarschijnlijk zijn de verhoogde ziekterisico's dan ook de keerzijde van iets wat in de oertijd nog een voordeel was, schrijft de Amerikaanse geneticus Tony Capra en collega's deze week in Science. Neem het verhoogde risico op bloedstolsels. 'In de moderne wereld is dat schadelijk, omdat het de kans op beroerte en embolie vergroot', zegt Capra desgevraagd. 'Maar vroeger kan het onze voorouders hebben geholpen, als hun wonden iets sneller heelden.'

Gereconstrueerde Homo neanderthalensis. Beeld ANP

Vitamine D

Zo ook het grotere risico op depressie - overigens maar een paar procent opgehoogd door het Neanderthaler-dna. Mogelijk is dat de prijs die we betaalden voor een lichaam dat gevoeliger is voor zonlicht, nodig om voldoende vitamine D te maken, oppert Capra.

Wat onze soort precies heeft aan een dna-variant die rookverslaving bevordert, is dan weer volstrekt onduidelijk. 'Alleen al omdat tabak niet uit het gebied komt waar Neanderthalers woonden', zegt hoogleraar forensische moleculaire biologie Manfred Kayser (Erasmus MC), zelf niet bij de studie betrokken. 'Ik geloof niet dat die Neanderthalers met een sigaret in hun mondhoek hun grot in en uit liepen', beaamt Capra. 'Het wordt heel uitdagend om te begrijpen wat hiervan destijds het voordeel is geweest.'

Narigheid

Het is voor het eerst dat wetenschappers de Neanderthaler-invloed zo precies aanwijzen in echte patiëntengegevens. Keerzijde is wel dat het nu lijkt alsof de Neanderthaler ons alleen maar ziekte en narigheid bracht, merkt Kayser op. 'Doordat ze patiëntengegevens gebruiken staan de kenmerken die niets met ziekte te maken hebben, nu niet op de lijst.' Experts denken dat het Neanderthaler-dna ons ook een ander kapsel en een wat lichtere huidskleur bracht.

'De Neanderthalers woonde hier al tienduizenden jaren toen onze Afrikaanse voorouders hier aankwamen, hun lichamen waren al aangepast aan de noordelijke omgeving', zegt Capra. Geen oermens zal er enig benul van hebben gehad, maar: 'Voor onze voorouders was een paar nachtjes slapen met een Neanderthaler een lagere prijs voor die aanpassingen dan duizenden jaren evolueren.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden