Overdrijving in medisch nieuws begint bij universitair persbericht

Van melk ga je eerder dood en je smartphone veroorzaakt nekklachten: zomaar twee medische nieuwsberichten die te kort door de bocht gaan. Hoe komt die opgeklopte informatie in de artikelen terecht? Journalistieke scoringsdrift, is het voor de hand liggende antwoord, maar Britse onderzoekers ontdekten dat er meer speelt: veel overdrijvingen in een nieuwsbericht staan al in het persbericht dat universiteiten naar de media sturen.

Je smartphone veroorzaakt nekklachten: hoe komt die opgeklopte informatie in de artikelen terecht? Beeld belga

Ze analyseerden alle 462 persberichten over medische onderwerpen die twintig Britse universiteiten in 2011 verstuurden. Ze legden de studies ernaast en bekeken 668 gerelateerde krantenartikelen. Hun conclusie staat vandaag in het British Medical Journal: ruim eenderde van de persberichten bevat een advies dat te ver voert, maakt van een gevonden verband een oorzaak of beweert dat een studie bij dieren ook op mensen van toepassing is.

Als het persbericht te sensationeel was, gold dat ook voor de krantenartikelen. Bevatte een persbericht geen overdrijvingen, dan waren de artikelen milder. Dat wil niet zeggen, benadrukken de onderzoekers, dat een alarmerend persbericht dus tot een fout krantenartikel leidt. De onderzoekers controleerden namelijk niet of de journalist het persbericht had gelezen.

Alexander Pleijter, lector journalistiek en innovatie aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, is niet verbaasd over het aantal opgeklopte persberichten. 'Publiciteit is een speerpunt geworden voor universiteiten, ze willen zichzelf terug zien in de media. Dus moeten ze ervoor zorgen dat persberichten nieuwswaardig zijn. Dat kan door resultaten steviger neer te zetten.'

De kwaliteit van de Nederlandse persberichten is nooit onderzocht, zegt hij, maar de Britse cijfers zouden best voor Nederland kunnen gelden. 'Ook onze universiteiten hebben voorlichters die onderzoek in de media moeten krijgen.' Het is de taak van journalisten om informatie te controleren, benadrukt Pleijter, maar kennelijk vertrouwen ze erop dat universiteiten deugdelijke berichten verstrekken. 'Blijkbaar een onterechte gedachte.'

Volgens de onderzoekers ligt de verantwoordelijkheid vooral bij de wetenschappers. Zonder hun goedkeuring gaat er immers geen persbericht de deur uit. Opmerkelijk: al die overdrijving heeft helemaal geen effect. Een overtrokken persbericht trekt niet meer media-aandacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden