Over vijf jaar met het blote oog te zien: nieuwe ster aan de hemel

Over pakweg vijf jaar vlamt er een nieuwe ster op aan de hemel. Als eerste in de geschiedenis durft de Canadese sterrenkundige Larry Molnar het aan om een kosmische explosie te voorspellen. Helder genoeg om met het blote oog te zien.

null Beeld afp
Beeld afp

Uitbarstingen en ontploffingen in het heelal komen regelmatig voor, maar normaal gesproken zijn ze onverwacht. Supernova 1987A, die een kleine dertig jaar geleden opeens zichtbaar was vanaf het zuidelijk halfrond, had bijvoorbeeld niemand zien aankomen. Hetzelfde geldt voor het kosmisch vuurwerk van sterexplosies of botsende zwarte gaten.

Maar dit keer is iedereen ruim op tijd gewaarschuwd. Een onooglijk sterretje in het sterrenbeeld Zwaan, op 1850 lichtjaar afstand, zal ergens tussen zomer 2021 en najaar 2022 in korte tijd tienduizend keer zo helder worden. Een paar weken lang straalt de ster even fel als de sterren in de Grote Beer, voorspelde Molnar vrijdagmiddag op een bijeenkomst van de American Astronomical Society in Texas.

KIC9832227, zoals het object heet, is een dubbelster. De twee sterren draaien in iets minder dan 11 uur om elkaar heen, waarbij ze elkaar continu raken, als een echtpaar dat al zoenend over de dansvloer walst. Op zich niets bijzonders - er zijn veel van zulke contactdubbelsterren bekend - maar Molnar en zijn collega's hebben ontdekt dat het walstempo toeneemt. In de afgelopen vijftien jaar is de omwentelingstijd ruim een seconde korter geworden. Bovendien gaat die afname steeds sneller. Dat betekent dat de sterren elkaar naderen. Als dat zo doorgaat, zullen de twee sterren over vijf jaar op explosieve wijze met elkaar versmelten. Enkele weken lang zal de nieuwe ster dan goed te zien zijn, om uiteindelijk te doven: er is dan een nieuwe 'versmolten' ster ontstaan, maar die is weer te zwak om zonder telescoop te zien.

In 2008 was er in het sterrenbeeld Schorpioen een soortgelijke 'rode nova' zichtbaar. Daar was vanwege de grotere afstand trouwens wel een telescoop voor nodig. Later werd in oude metingen ontdekt dat ook hier sprake was van een versmeltende contactdubbelster. In het geval van KIC9832227 kunnen sterrenkundigen de aanloop naar de explosie nu nauwgezet volgen.

null Beeld epa
Beeld epa

'Het ziet er op het eerste gezicht overtuigend uit,' reageert astronoom Gijs Nelemans van de Radboud Universiteit in Nijmegen. 'Dat de explosie zo helder zal zijn en dat je hem van te voren ziet aankomen, maakt het wel degelijk spectaculair.'

Toch houdt Nelemans nog wel een kleine slag om de arm. 'In sterren komen ook allerlei trillingen en gasstromingen voor,' zegt hij. 'Dus het is zelfs niet uitgesloten dat de omwentelingsperiode de komende tijd toch weer een keer wat langer gaat worden. Laten we de komende jaren maar eens zien wat er precies gaat gebeuren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden