NieuwsArcheologie

‘Oudste Chinese kunstwerk’ ontdekt in berg aarde

In een berg aarde, achtergelaten door gravers van een waterput, hebben archeologen in de Oost-Chinese provincie Henan een unieke vondst gedaan: een duizenden jaren oud beeldje van een vogel. Volgens de ontdekkers is de minisculptuur, gesneden uit dierlijk bot, het oudste tot nu toe bekende Chinese kunstwerk.

Het ruim 13 duizend jaar oude minifiguurtje van een vogel, ontdekt in China.Beeld Francesco d'Errico, Luc Doyon

Het beeldje, naar schatting 13,5 duizend jaar oud, geeft een vogel in staande positie weer. Het is nauwelijks 2 centimeter lang en ruim 1 centimeter hoog. Door verbranding is het donker gekleurd, schrijven de wetenschappers in Plos One. ‘Het belang van deze ontdekking is niet gelegen in de ouderdom van het sculptuurtje’, mailt mede-auteur Francesco d’Errico van de Universiteit van Bordeaux. ‘Er zijn veel oudere dierenfiguurtjes – van 40 duizend jaar oud – gevonden in Zuid-Duitsland. Deze ontdekking is belangrijk omdat in dat deel van de wereld weinig bekend is over de oorsprong van driedimensionale afbeeldingen.’ Het beeldje zou ruim 8.500 jaar ouder zijn dan vergelijkbare voorwerpen die eerder zijn gevonden in China. 

Andere artistieke traditie

Het vogeltje is veel kleiner dan de – ook al kleine – beeldjes die in Duitsland zijn opgegraven. Anders dan het Chinese figuurtje zijn bijna alle Duitse sculpturen zijn gesneden uit ivoor van mammoeten. De plaatsing van het beestje op een voetstuk is uniek voor kunst uit de steentijd, stelt D’Errico. ‘Deze bijzonderheden ondersteunen de hypothese dat we hier te maken hebben met een andere artistieke traditie, die zich mogelijk onafhankelijk van de Europese heeft ontwikkeld.’

Het vogeltje lag verstopt in een berg aarde, die in de jaren vijftig overbleef na het graven van een waterput op een archeologische vindplaats (Lingjing) bij de stad Xuchang. De ouderdom hebben de archeologen geschat aan de hand van scans van het vogelfiguurtje en koolstofdatering van andere (verbrande en soms bewerkte) dierlijke overblijfselen in de berg aarde en in blootgelegde aardlagen. ‘Verbrande fragmenten die samen met het vogelbeeldje werden gevonden, hebben dezelfde donkerbruine kleur. We denken dat het bot is verhit om een hard, donker materiaal te krijgen. Om esthetische redenen.’

Meer oude sculpturen

Volgens de auteurs maakten de jagers-verzamelaars die destijds in Lingjing leefden gebruik van stenen gereedschappen. Het vogeltje moet met een scherpe steen zijn uitgesneden. In de afvalberg en in de aardlaag van de betreffende periode vonden de archeologen hetzelfde vuursteen. Over de functie van het figuurtje tasten de ontdekkers in het duister. Mogelijk werd het met andere kleine voorwerpen meegenomen in een tas, oppert D’Errico. ‘Het is moeilijk er met zekerheid iets over te zeggen omdat we slechts één exemplaar hebben.’

Een leuke vondst, reageert Wil Roebroeks, hoogleraar oude steentijd aan de Universiteit Leiden. ‘Deze ontdekking lag in de lijn der verwachtingen, in die zin dat we na dateringen van de grottenkunst van Sulawesi (44 duizend jaar oud) en Borneo (40 duizend jaar) meer dan ooit weten hoezeer onze gegevens over grote delen van de Oude Wereld incompleet zijn.’ Roebroeks verwacht dat er te zijner tijd in China oudere sculpturen zullen worden gevonden. In dit deel van de wereld is nog veel veldwerk te doen. ‘Vergeleken met de onderzoeksintensiteit in Azië hebben archeologen Westelijk Eurazië bij wijze van spreken lekgeprikt.’

Meer over archeologische vondsten

2019: Oudste figuratieve ‘kunst’ ter wereld ontdekt in grot op Sulawesi
Archeologen hebben de tot dusver oudste figuratieve grotschildering ter wereld ontdekt. In een grot op het Indonesische eiland Sulawesi vonden ze een afbeelding van 44 duizend jaar oud. Het zou gaan om een jachttafereel: dieren worden belaagd door figuren met speren of touwen.

2018: Dierentekening in een grot in Borneo is de vroegst bekende ‘kunstuiting’ van de mens tot nu toe
Minstens 40 duizend jaar geleden tekende een prehistorische jager een bruin hoefdier op de wand van een grot. Niet in Spanje of Frankrijk, die erom bekendstaan – maar 12.000 kilometer verderop, op Borneo. De vroegste uiting van figuratieve ‘kunst’ tot dusver bekend, schrijven wetenschappers in Nature, en opnieuw bewijs dat West-Europa niet de bakermat is van hogere uitingsvormen van de mens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden