Ouder ziet kind te positief

Studie naar overwaardering door Amerikaanse en Nederlandse ouders

De meeste ouders bekijken hun kroost door een roze bril, maar die neiging is het grootst bij ouders met narcistische trekjes. Ze schatten het IQ van hun kind te hoog, denken dat hun kind meer weet dan het weet, geven vaak zeldzame voornamen en strooien kwistig met complimentjes. Maar overdreven loftuitingen kunnen averechts werken.

Een leerlinge helpt ouders en kinderen veilig over te steken in Heerlen. Beeld anp

Dit blijkt uit onderzoek van psycholoog Eddie Brummelman in samenwerking met de VU en universiteiten in de VS en Engeland. De resultaten zijn verschenen in het Journal of Personality and Social Psychology.

Er is weinig onderzoek naar ouderlijke overwaardering. Daarom ontwikkelden de onderzoekers een instrument om het verschijnsel te meten. Toen bleek dat ouders die zichzelf specialer vinden dan anderen (en dus narcistische trekjes hebben) hun kroost vaker superieur vinden. Daarmee zetten ouders niet alleen hun kind op een voetstuk, maar indirect ook zichzelf. 'Als het kind een prins of prinses is, zijn de ouders koning en koningin.'

Te veel loftuitingen

Vaders maken zich iets vaker schuldig aan overwaardering dan moeders, aldus Brummelman, die zes studies deed onder honderden Amerikaanse en Nederlandse ouders en kinderen. Overwaarderende ouders overschatten van hun kinderen het IQ, maar ook de kennis die ze aan het eind van de basisschool in huis hebben. Ouders kregen onderwerpen voorgelegd uit de literatuur en geografie. Ook van verzonnen boektitels en verzonnen grootheden als 'koningin Alberta' zeiden ouders: ja, die kent mijn kind.

Ten slotte bleek uit thuisobservaties van honderd ouders dat ouders 'met de roze bril op' hun kind vaker een pluim geven. Dat kan averechts werken, weet Brummelman uit eerder onderzoek. 'Opgeblazen loftuitingen als: wat een ongelooflijk mooie tekening is dat, kunnen kinderen het gevoel geven dat ze aan een hoge standaard moeten voldoen. Na een goed proefwerkcijfer tegen je kind zeggen dat het erg slim is, kan negatief uitpakken. Als het daarna een slecht cijfer haalt, kan het gaan denken dat het dus niet meer slim is.' Of ouderlijke overwaardering meer gevolgen heeft voor het welzijn van het kind is nog onduidelijk.

Pedagogoog Micha de Winter, niet betrokken bij de studie, vindt het een mooi artikel. Maar hij vindt ook dat de psychologie de hand in eigen boezem moet steken. 'Ouders zijn de afgelopen decennia gebombardeerd met het advies dat goed opvoeden betekent dat je gewenst gedrag beloont - en dat kritiek en straf niet erg aan te raden is. De psychologie heeft deze narcistische tendens in de opvoeding sterk aangewakkerd', aldus De Winter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.