Opvallend weinig activiteit in deel hersenen mensen met slapeloosheid

Een diep in de hersenen gelegen gebied - de kop van de nucleus caudatus - vertoont opvallend weinig activiteit bij patiënten die lijden aan slapeloosheid. Hun hersenen kunnen hierdoor slechter prikkels dempen, zoals opkomende gedachten of geluiden uit de omgeving. Dit zou kunnen verklaren waarom deze patiënten in een constante staat van paraatheid verkeren.

Circa een op de tien Nederlanders lijdt aan slapeloosheid, maar het is nog onduidelijk wat er mis gaat in hun hersenen.Beeld Thinkstock

De studie, vandaag gepubliceerd in Brain, biedt een zeldzaam inkijkje in het rusteloze brein. Circa een op de tien Nederlanders lijdt aan slapeloosheid, maar het is nog onduidelijk wat er mis gaat in hun hersenen.

Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut rekruteerden patiënten met chronische slapeloosheid. Een deel van hen kreeg een behandeling; geen medicijnen, maar bijvoorbeeld een combinatie van lichttherapie, gedragstherapie en slaapadviezen. Als de patiënten na een paar weken wat beter sliepen, bleef de hersenactiviteit in hun nucleus caudatus laag.

Goed slapende proefpersonen kregen eerst elektroden op hun hoofd die hun hersengolven registreerden. In hun diepe slaap werden ze automatisch gestoord met zachtje piepjes. Hierdoor ging hun slaappatroon lijken op dat van slapelozen. Bij deze goed slapende proefpersonen herstelde de activiteit in de nucleus caudatus juist wel.

Betere behandeling nog ver weg
'Dit suggereert dat slapelozen altijd kampen met verminderde activiteit in de nucleus caudatus, en dat dit een risicofactor is voor het ontwikkelen van klachten', zegt Diederick Stoffers van het Nederlands Herseninstituut. 'Een betere behandeling is nog ver weg, maar dit inzicht is wel een eerste aanknopingspunt.'

De resultaten zijn intrigerend, aldus neuroloog Angelique Pijpers en slaaptherapeute Ingrid Verbeek van Kempenhaeghe, een expertisecentrum voor onder meer slaapgeneeskunde. Toch waarschuwen ze dat hiermee niet hét hersengebied voor slapeloosheid is gevonden.

Van de 342 slapelozen die zich aanmeldden selecteerden de onderzoekers er slechts 25. Slapelozen met een depressie of met pijnklachten mochten bijvoorbeeld niet meedoen. De onderzoekers richtten zich alleen op een pure vorm van slapeloosheid, en niet een die samenhangt met andere klachten.

Pijpers: 'Die grote groep niet-geselecteerden toont echter al aan hoe divers het probleem van slapeloosheid is. In de hersenen van de meeste mensen met slapeloosheidsklachten is veel meer aan de hand dan alleen de gevonden afwijkingen in de nucleus caudatus.' De onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut hopen bij vervolgexperimenten meer zicht te krijgen op de individuele verschillen tussen slapelozen. Proefpersonen - met en zonder slaapproblemen - kunnen zich aanmelden op slaapregister.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden