ColumnRinske van de Goor

Oproep aan de verzekeraars: stop met het misbruik maken van onze empathie

null Beeld
Rinske Van De Goor

‘Nou, het is geregeld hoor’, zeg ik tegen haar. ‘Vanmiddag wordt het bezorgd – helemaal uit Brabant.’ Ik hoor de opluchting aan de andere kant van de lijn. Ga er ook maar eens aan staan, als bejaarde je incontinente man verzorgen zonder incontinentiemateriaal. Omdat je verzekeraar niet toestaat dat je dat bij de apotheek op de hoek haalt – ze hebben een contract gesloten met een landelijke aanbieder. Ik zucht. Daarnet ben ik een uur bezig geweest om me door de bureaucratische rompslomp voor het incontinentiemateriaal te werken. De verzekeraar die deze omweg voorschrijft, gaf niet thuis toen mevrouw hen om hulp vroeg.

Het heet vast de Wet van Distantiviteit, of zoiets geleerderigs. Ik noem het de Spiegelwet. Hoe dichterbij en hoe groter de gelijkenis, hoe meer je je aan iemand spiegelt, en hoe groter de empathie. Het is schrikken als de bliksem bij de buren inslaat, terwijl ellende verder weg of bij iemand met een heel ander leven minder raakt. Het heeft een hoog ‘Shit dat had mij ook kunnen gebeuren’-gehalte. Lekker egoïstische wezens zijn we.

Maar de Spiegelwet is ook nuttig. Het is wel zo praktisch als ik mijn buurvrouw help en jij de jouwe. En het leven wordt ook ondraaglijk als we allemaal wakker liggen van al het leed in de wereld.

Het gevaar zit erin, dat afstand onverschilligheid ­creëert. Ik vermoed dat de Spiegelwet een rol speelde bij de Toeslagenaffaire. De belastingambtenaren hadden waarschijnlijk weinig voeling met de problematiek van de Toeslagenslachtoffers, met wie ze vaak weinig gemeen hebben.

In de zorg speelt de Spiegelwet een grote rol, want wij zorgverleners hebben al een overdosis empathie. Daarom zijn we ook zorgverlener geworden. We zijn gevoelig voor de pijn en eenzaamheid van anderen en zien wat ze nodig hebben. In toenemende mate wordt daar misbruik van gemaakt. Verzekeraars staan ver af van de patiënten. Ze maken ingewikkelde ­regels en als die dan allerlei zorgproblemen geven, geven ze niet thuis, maar schuiven de verantwoordelijkheid door naar de zorgverleners, dicht bij de patiënt.

Zoals met dat incontinentiemateriaal. Of het prikpunt in het wijkcentrum dat weg moest, omdat alleen een priklocatie ver weg is gecontracteerd. Waardoor patiënten er niet meer kunnen komen. Wanhopig bellen ze hun huisarts, en de Spiegelwet treedt weer in: wij staan zo dicht bij de patiënt, wij helpen wel.

In de overbelaste zorg kraakt en piept het. De druk in de huisartsenzorg neemt almaar toe. Ook ic-verpleegkundigen en thuiszorgmedewerkers roepen dat het niet meer gaat. Onze professionele empathie en de Spiegelwet zorgen dat we lang, heel lang doorgaan. Maar het ziekteverzuim in de zorg is nog nooit zo hoog geweest. Het is niet vol te houden. Het stompt af.

Oproep aan de verzekeraars: stop met het misbruik maken van onze empathie, en koester deze. Onze empathie is ons waardevolste goed.

Nou snel verder, een patiënt heeft een speciaal medicijn nodig, maar dat mag ik als huisarts niet voorschrijven van de verzekeraar. De psychiater wel, maar daar is een wachttijd van vier maanden. Maar hij heeft het nu nodig – en zijn verzekeraar verwees hem naar mij.

Rinske van de Goor is huisarts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden