De week in wetenschapTonie Mudde

Opmerkelijk nieuws in een tijdperk van desinformatie en complottheorieën: de vaccinatiegraad stijgt weer

En dat komt niet eens door de coronacrisis.

Het zijn bescheiden plusjes, maar daarom niet minder belangrijk. De afgelopen jaren daalde het aantal gevaccineerde kinderen in Nederland, maar deze week gepubliceerde cijfers van het RIVM laten voor het eerst in lange tijd een stijging zien.  Zo krijgt nu 93,6 procent zijn prik tegen bof, mazelen en rode hond (0,7 procentpunt meer ten opzichte van vorig jaar). Tegen hpv, dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, laat 72 procent van de meiden zich inenten (een stijging van 13 procentpunt).

Vaccins gelden als een van de grote triomfverhalen van de medische wetenschap. De wereldgezondheidsorganisatie WHO schrijft dat vaccinaties in vijf jaar tijd 10 miljoen doden hebben voorkomen, en miljoenen zieken. Nog zo’n WHO-statistiek: 18 miljoen mensen die nu gedachtenloos wandelen, waren verlamd geweest zonder de massale poliovaccinaties.

Toch kampten vaccins de afgelopen jaren met een imagoprobleem. Naast de traditionele vaccinatieweigeraars in bijvoorbeeld de Bijbelgordel begonnen ook andere groepen te twijfelen over inentingen. Op vrije scholen schommelt de vaccinatiegraad rond de 78 procent. Ouders twijfelen daar relatief vaak aan het nut van de vaccins en maken zich zorgen over bijwerkingen, aangezet door dubieuze YouTube-filmpjes of natuurgenezers. Politici als Trump pompten de afgelopen jaren het gerucht rond dat een bepaalde vaccinatie autisme zou veroorzaken – ook al is daarvoor geen wetenschappelijk bewijs.

Beeld Getty Images/EyeEm

Maar nu dus dit bescheiden herstel van de vaccinatiegraad in Nederland. Wat zou daarvan de oorzaak zijn? De nieuwste vaccinatiecijfers zijn van vóór de coronacrisis, dus er zit nog niet het schrikeffect in van ouders die zich ineens realiseren hoe ellendig infectieziektes zijn waar nog geen vaccin voor is en prompt positiever over al die inentingen gaan denken. 

Misschien is het wel te danken aan de inspanning van de overheid en tal van andere partijen om meer ouders te bewegen hun kinderen te laten vaccineren. Zo krijgen bedrijven inmiddels boetes wanneer ze reclame maken voor homeopathische middelen die zouden helpen tegen infectieziektes. Ook kwam er geld voor jeugdartsen om extra lange gesprekken te kunnen voeren met ‘kritische prikkers’. Simpelweg bombarderen met wetenschappelijke informatie helpt niet, dit soort gesprekken  vaak met oprecht bezorgde hoogopgeleiden – zijn een oefening in communicatief koorddansen

Organisaties als Bol.com zetten na kritiek van staatssecretaris en wetenschappers niet meer klakkeloos vaccinatiekritische boeken in de etalage, maar plaatsen er een verwijzing bij naar de website van het RIVM met informatie over vaccinaties. En zo zijn er nog vele andere initiatieven om ervoor te zorgen dat ouders hun keuze over wel of niet inenten in elk geval maken op basis van betrouwbare informatie. 

Dat zo’n collectieve inspanning van gezond verstand lijkt te werken in een internettijdperk vol verleidelijke complottheorieën en desinformatie: daar word ik best vrolijk van. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden