Reportage Operatierobot

Operatierobot zoekt zelfstandig zijn weg door kloppend hart

Een operatiekamer in het nieuwe Erasmus MC in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh

Een chirurgisch instrument dat zelfstandig door een pompend hart kruipt, op weg naar een lekkende hartklep. Amerikaanse en Aziatische wetenschappers bouwden zo’n rondtastend apparaatje en testten het met succes uit in levende varkensharten. Dit is het eerste instrument dat autonoom zijn weg door het lichaam vindt, schrijven ze in vakblad Science Robotics.

Chirurgen opereren regelmatig met instrumenten die ze via een klein sneetje door het lichaam heen begeleiden, om zo beschadigingen door operaties te beperken. Navigeren in het hart is een extra grote uitdaging door de klopbeweging en doordat bloed ondoorzichtig is, schrijft de groep onder leiding van Pierre Dupont van de Harvard Medical School. Hun robot biedt een mogelijke oplossing: die bepaalt zijn route door tegen de wanden van het hart aan te kruipen en deze te volgen.

‘Zeer vernuftig, ze denken echt buiten de geijkte kaders’, is de enthousiaste reactie van Ivo Broeders, hoogleraar technische geneeskunde aan de Universiteit Twente. Vooral het idee om wanden te gebruiken om door het lichaam te navigeren spreekt hem aan. Volgens hem sturen chirurgen regelmatig instrumenten door de bloedbaan. ‘Daar ben je in wezen een beetje blind. Dit instrument zou zulke operaties nog preciezer kunnen maken.’

Lekkende varkensklep

De wetenschappers demonstreren hun vinding voor een specifiek, ‘uitdagend’ scenario: een lekkende kunsthartklep in een varkenshart. De hartkatheter, zoals het apparaat heet, betreedt het hart via een gaatje onderin. Hierna zoekt en vindt hij dankzij kunstmatige intelligentie zelfstandig zijn weg via de wanden van de hartkamer, die hij beschijnt met een lampje en bekijkt met een cameraatje.

Wanneer de hartkatheter bij het lek is aanbeland, dicht de chirurg handmatig het lek met een plugje. Het apparaat navigeert bijna net zo goed als menselijke chirurgen, schrijven de onderzoekers.

Wat hen betreft is het principe nu aangetoond: een chirurgisch robotje door het lichaam laten navigeren kán. Nu is het zaak om de technologie verder te ontwikkelen voor een breed spectrum aan operaties en te kijken of het ook bij mensenlichamen zou lukken. Het zou de operatie flink vergemakkelijken, zodat de chirurg zich enkel op het uitvoeren van de operatie zelf hoeft te focussen.

Eerst is het de vraag of het autonome robotje bij vervolgonderzoeken ook zo vernuftig blijkt, zegt Ivo Broeders. Daarna moet duidelijk worden hoe praktisch het werkelijk is. Door het lichaam navigeren is immers maar een beperkt, zeer specifiek onderdeel van een operatie, zegt de hoogleraar. ‘Vergeet niet: iemand moet eerst dat gaatje in de hartwand maken waar de katheter doorheen kan. Dat is ook nogal een klusje.‘

Het moet nog blijken of een zelfstandig rondkruipende hartkatheter daadwerkelijk zoveel toevoegt, wil hij maar zeggen. ‘Door het hart navigeren is nu heel ingewikkeld, maar het gaat. Deze technologie moet echt stukken makkelijker zijn, willen chirurgen haar gaan gebruiken.’

Lees meer over innovaties in de geneeskunde

Een doodgewone tablet besturen met je gedachten en zelfs piano spelen in een app. Mensen met een verlamming waren hiertoe in staat met behulp van een hersenimplantaat.

De druk op radiologen kan verlicht worden met kunstmatige intelligentie die röntgenfoto’s kan lezen. Computers bepalen dan ineens hoe urgent de situatie van een patiënt is.

Een op maat gemaakt kaaktransplantaat, gekweekt op de ribben van de patiënt. Wetenschappers hebben deze techniek met succes op schapen getest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.