Operatie geslaagd, patiënt overleden

In ziekte en hun reactie op ziekte tonen mensen hun diepste overtuigingen. Wat zij beschouwen als werkelijk waar en effectief, passen ze toe als een ziekte toeslaat....

De geschiedenis van medisch denken en handelen, van expert tot ‘leek’, is ook het onderwerp geweest waarin Marijke Gijswijt-Hofstra zich jarenlang verdiept heeft als docent en hoogleraar Sociale en Culturele Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Bij haar afscheid hebben collega’s uit binnen- en buitenland haar vereerd met een bundel artikelen over genezen.

Wat als ‘genezing’ wordt beschouwd, kan verschillen per bevolkingsgroep, cultuur, periode, geslacht, leeftijd en zelfs individu. Die grote verscheidenheid van opvattingen over en ervaringen van ‘beter worden’ komt treffend tot uiting in de bijdragen aan dit boek. Een kleine greep uit de vijftien artikelen. Voor de vroedvrouwen die vanaf 1903 aan de katholieke vroedvrouwenschool in Heerlen werden opgeleid, had het werk dat zij verrichtten zowel een medische als een religieuze betekenis. Volgens een pauselijk schrijven uit 1951 stonden zij bij hun taakuitoefening aan een ‘stille en mysterieuze kribbe’ waarin God een onsterfelijke ziel tot leven wekte. Die ‘onsterfelijkheid’ – dat was duidelijk – stond los van het al of niet in leven blijven van de pasgeborene.

In een andere bijdrage wordt verslag gedaan van een opstelwedstrijd die de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en Neurologie in 1941 uitschreef voor psychiatrisch verpleegkundigen. De respons was hoog: vijftig inzendingen waarin mannen en vrouwen hun ervaringen in de verpleging in vaak zeer persoonlijke bewoordingen beschreven. Er viel voor een ‘gezond mens’ veel te leren van deze ‘krankzinnigen’.

Dat verminking als genezing kan worden gezien, komt ter sprake in een bijdrage over castratie als preventieve therapie voor zedendelinquenten. De discussies hierover van een eeuw geleden klinken verrassend actueel nu pedoseksualiteit en misbruik dagelijks onze kranten vullen. Het belangrijkste verschil is dat er nu een bijvoeglijk naamwoord aan castratie is toegevoegd: chemische.

Bestrijding van alcoholmisbruik, dierengeneeskunde, spiritisme en andere ‘alternatieve’ geneeswijzen, pijnbestrijding en zelfs de dood als genezing zijn andere onderwerpen die in deze boeiende bundel de revue passeren. De verscheidenheid aan thema’s is groot, maar des te treffender is de eenheid die zij tonen vanuit het perspectief van genezing. Wat voor de een ziekte, pijn, verminking of dood is, kan voor de ander genezing en bevrijding zijn. Dat is altijd zo geweest.

Sjaak van der Geest

Amanda Kluveld e.a.: Genezen – Opstellen bij het afscheid van Marijke Gijswijt-Hof-straPallas Publications210 pagina’seuro 29,50ISBN 90 8555 321 0Pallas Publications210 pagina’seuro 29,50ISBN 90 8555 321 0

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden