INTERVIEW

Op z'n Hansjes: over leven, liefde en de dood

Programmamaker Hansje Bunschoten maakte de tv-serie Maskers af, over leven, liefde en dood. Dat treft, nu haar eigen leven ten einde loopt en ze geen geduld meer heeft met wie bullshit verkoopt.

Ivo van der BentBeeld x

'Ik ga dood.' Televisiemaker Hansje Bunschoten (58) vindt het een fijne openingszin. 'Al is het woord fijn misschien niet helemaal op zijn plaats. Het is gewoon zoals het is.' Dus begint het tweedelige interviewprogramma Maskers af (KRO-NCRV) zondagavond met Hansje die in de keuken een visje voor Mart Smeets staat klaar te maken, schuin in de camera kijkt en de kijker begroet: 'Goedenavond, ik ga dood.'

Er hoort nog wel een volgende zin bij, zegt ze, anders is het alleen maar choquerend. 'Ik wil geen bullshit meer, ik wil een beetje leuk doodgaan.' Hansje heeft 25 hersentumoren in haar hoofd heeft en uitzaaiingen in haar lijf. Afgelopen week ontving ze bij haar thuis, in een tuin vol hortensia's, twee zelfgekozen gasten voor een uitgebreid gesprek dat op tv een half uur duurt: naast Smeets kwam ook Eva Jinek op bezoek. Thuis is een oud huis aan de Linge in Kedichem. Hansje (ze wil niet bij haar achternaam worden genoemd, red.) woont er met Joop, het schoolhoofd op wie ze als kleuterleidster verliefd werd. 'Heel ordinair.'

In de jaren zeventig was ze bekend als piepjonge topzwemster. Ze won negen Nederlandse titels en nam in 1972 deel aan de Olympische Spelen in München, wat ook direct haar laatste Spelen werden. Daarna ging ze op een basisschool werken. Haar gezicht verscheen weer op tv toen ze het KRO-programma Sport op vrijdag met Kees Jansma presenteerde. Later deed ze onder meer de regie voor Studio Sport en De rijdende rechter.

Tien jaar lang, tot 2005, maakte ze haar lievelingsprogramma De liefde; toen het nog Ik hou van jou heette. Eerst samen met Stefan Stasse, later alleen. Ze verbleef een paar dagen in een dorp en vroeg daar voorbijgangers naar hun ervaringen met de liefde, maar interviewde ook Bekende Nederlanders.

Het waren gesprekken, geen interviews, zegt ze zelf. 'De mensen waren bereid zo openhartig te zijn, omdat ik bereid was mijn oprechte nieuwsgierigheid aan te boren en ook iets over mezelf te vertellen.' Vrolijk, invoelend en op de man af vroeg ze net zo lang door tot ze antwoord kreeg op de vraag waar het om draaide: 'Wat betekent liefde voor jou?'

'Het gaat bij mij altijd om mensen', zegt Hansje. 'Hoe reageren mensen, hoe zijn mensen, hoe doen mensen. De liefde was een klein programma over grootse gevoelens. In die gevoelens ben ik geïnteresseerd. Ik wil altijd weten hoe voelt het, hoe het gaat, waarom bepaalde dingen gebeuren, waar het vandaan komt dat iemand doet hoe-ie doet.'

Die vragen stelt Hansje nu nog één keer in een eigen programma. Tijdens een lunch vroeg tv-producent Harry de Winter wat ze graag nog wilde doen. 'Met 'een beetje leuk doodgaan' nam hij geen genoegen. Hij wilde weten wat ik nog voor tv zou willen doen. 'Ik zou nog wel een programma over de liefde willen maken, zoals ik eerder heb gedaan', zei ik. Maar ja, uren over straat lopen en mensen aanspreken, dat kan ik niet meer. Harry zei: 'Ik weet het. Jij gaat een programma maken met mensen die jij graag wilt zien en meemaken, op z'n Hansjes, en dan gaat het over het leven, de liefde en de dood.'

En jij dacht?

'Leuk idee, die halve dooie mag ook nog wat. Ik heb het niet eens thuis verteld. Ik dacht er niet meer aan, maar drie weken geleden kreeg ik een appje van Harry: 'De directeur televisie is enthousiast over je programma.' Bij de KRO-NCRV werd ik met open armen ontvangen. Ik hoefde niet eens uit te leggen wat ik wilde doen of een pilot te maken. Het is volstrekt ongebruikelijk in de tv-wereld, maar ik kreeg gewoon carte blanche.'

Wat bedoelde Harry de Winter met een programma 'op z'n Hansjes'?

'Ik vertelde tijdens die lunch dat ik nog zo weinig geduld heb, nu het allemaal zo opschiet. Ik heb vooral geen geduld meer met mensen die in gesprekken krampachtig om de hete brij heen draaien om zich staande te houden. Hou nou eens op met dat gezeik! Ik heb dus tegen Harry gezegd: 'Het moet een programma worden zonder flauwekul, waarin de gasten die ik ontvang, bereid zijn hun ware aard te laten zien en kwetsbaar te zijn.' Bekende mensen, die publiekelijk kwetsbaar zijn, durven meestal niet meteen alles op tafel te leggen. Maar ik wilde dat wel.

'Ik verwacht die openheid ook van de mensen die ik om me heen heb. Een van mijn beste vrienden kan er niet tegen dat ik ziek ben. Ik moet begrip opbrengen voor zijn ongemak. Daar heb ik dus geen zin meer in. Als je het erg vindt dat ik doodga, bespreek dat met mij, maar ga er niet idioot over lopen doen en je verschuilen. Ik wil ook van vrienden en familie weten hoe het écht gaat, waarom ze zich zo voelen.'

Stellen zij die vragen ook altijd aan jou?

'Nee. Maar dat zouden ze wel moeten doen.'

Vond je bullshit voor je ziek werd wel oké?

'Ik heb natuurlijk zelf ook een hoop bullshit verkocht. Tuurlijk. Dat je denkt: jezus, wat zit je nou uit je nek te kletsen? Wat zit je nou een praatje voor de vaak te doen? Je moet het leven een beetje versieren om het aangenaam te maken.

'Maar dat soort flauwekul bedoel ik niet met 'geen bullshit meer'. Ik bedoel ermee dat ik wil dat mensen zich openstellen. Die hang naar oprechtheid heb ik altijd gehad. Ik heb het mezelf daar vaak genoeg moeilijk mee gemaakt. Als je tegen een programmadirecteur zegt dat hij een burgermannetje is en je staat net op het punt om een nieuw programma te krijgen, dan wordt het lastig hè. Toch is die directheid waarschijnlijk een van de redenen waarom ik nu nog een programma mag maken. Directheid levert confrontatie op. Als je daar niet mee om kunt gaan, schrik je en wil je me nooit meer zien. Als je het wel spannend vindt, dan ga je me leuk vinden.'

Hoe ging dat met Mart Smeets?

'Het was een moeilijk gesprek, maar uiteindelijk wordt het een prachtige uitzending. Het is schurend, warm, spannend en ook lief. Ik wilde weten hoe belangrijk de liefde voor hem is. Hij zei: 'Ik vertel het je niet, want dan doe ik anderen tekort, dan doe ik anderen pijn.' Ik vond dat flauw. Kom dan niet, dacht ik, je weet toch waar dit gesprek over gaat? Maar hij heeft me ook zijn lieve kanten laten zien en uitgelegd dat het er wat hem betreft niet toe doet wie hij thuis is. Dat is alleen voor de happy few, daar moet ik me volgens hem niet mee bemoeien. Als je niet kwetsbaar wilt zijn, dan ervaar je mijn vragen als bemoeizucht.'

Beeld Ivo van der Bent

Heb je het zelf altijd makkelijk gevonden om dingen over jezelf te delen?

'Ja. Ik ben in een heel warm bad grootgebracht. Eerst was het een bubbelbad met veel schuim, daarna is het een chloorbad geworden. Mijn moeder Wil was mijn trainer. Ik was 14 toen ik op de Olympische Spelen in München zwom en 15 toen mijn zwemcarrière alweer voorbij was.

'Een liefdevolle opvoeding en trotse ouders waren voor mij een vanzelfsprekendheid. Zij hebben mij onbezorgdheid, nieuwsgierigheid en enthousiasme meegegeven. Ik ken geen angst en ik ken geen wantrouwen. Ik was Hansje in bosbessenland en ik wilde dat altijd met anderen delen: het gras is groener aan de andere kant van de heuvel, dus laten we met zijn allen gaan kijken, kom mee!'

Je stopte met zwemmen toen je moeder overleed.

'Ik was 15 toen ik een virusinfectie opliep in het zwembad in Bussum en van de dokter een half jaar niet mocht zwemmen. In die tijd constateerden de artsen in het ziekenhuis dat mijn moeder opnieuw kanker had en nog maar drie maanden te leven had. Toen ben ik definitief gestopt met zwemmen. Er was geen sprake van dat ik zonder mijn moeder zou trainen.'

Je hebt tien jaar voor De rijdende rechter gewerkt. Waarom is dat programma leuk om te maken?

'Over De rijdende rechter zeiden vrienden weleens: 'Jeetjemina, dat jij altijd maar met die mensen moet omgaan.' Zo heb ik dat nooit ervaren. Ik wil erachter komen waarom mensen in dat programma hun lelijkheid zo laten zien.

'In De rijdende rechter interviewde ik ze altijd eerst over de feiten, om het probleem duidelijk te maken. Maar zodra de feiten op tafel lagen, wilde ik weten waarom ze zo boos waren. Als je gewoon vraagt waarom iemand zo lelijk doet, begint diegene altijd over de ander die niet deugt. Ik vroeg: 'Waarom doet u nou eigenlijk zo lelijk? Ik wil het heel graag weten. Ik hoef niet te horen wat u van de ander vindt, ik wil horen wat hij in ú losmaakt. Bent u zo'n lelijke man, doet u ook zo tegen uw vrouw?'

'Ik ben inmiddels gestopt als regisseur, maar ik sta nog wel als coach langs de zijlijn. Van de week waren er weer opnamen. Een familielid in de studio riep over iemand van het kadaster: 'Ze moeten die man doodschieten.'

'Voorheen had ik misschien iets meer geduld gehad met zo'n man. Dan had ik gevraagd: 'O ja, waarom wilt u dat dan?' Nu vind ik: je gedraagt je, of anders sodemieter je op. In De rijdende rechter mag je je rarigheid, kromheid en bekrompenheid laten zien, maar ik zit niet te wachten op haat en agressie. Ik wil dat die mensen met elkaar praten, want ik vind dat je altijd in discussie moet blijven.'

Beeld Ivo van der Bent

Wat kun je bereiken met kwetsbaarheid?

'Een intenser leven, maar dat lukt alleen als je verrekte eerlijk bent tegenover jezelf. Dat kunnen niet zo veel mensen. Het helpt ook als je bereid bent naar de ander te luisteren. Ik denk dat ik daarom zoveel genoegdoening haal uit openhartige gesprekken met wie dan ook: je kunt je levenshouding toetsen door je steeds in anderen te verdiepen. Nieuwsgierigheid lost een heleboel narigheid op, hoor.'

Maar geen kanker.

'Nee, die kanker is narigheid van een heel andere orde. Kanker is gewoon hopeloos. Ik ben eraan gewend dat ik veel kan afdwingen met mijn persoonlijkheid, maar daar heb ik nu niks aan. Tegen een gezond iemand zeg ik: wees gewoon bereid om het juk van je schouders te gooien en met de billen bloot te gaan. Nu klinkt het misschien alsof Hansje de oplossing is voor het leven, met haar positieve mentaliteit. Ik bedoel het niet betweterig, maar ik geloof wel dat mijn leven leuk blijft omdat ik nog steeds denk: 'Het zou zo leuk zijn als...'

Begin januari was ze een van de geïnterviewden in het programma Kijken in de ziel: Op de drempel, waarvoor Coen Verbraak sprak met mensen die niet lang meer te leven hebben. 'Is het erg dat jij doodgaat?', vroeg hij haar. 'Voor mezelf niet', zei Hansje. 'Maar voor anderen wel. Ik ben best wel leuk.'

Hoe was het om jezelf terug te zien?

'Het voelde alsof ik er niet helemaal bij hoorde. Ik lijd niet de pijn die ik bij de meeste anderen zag. Coen Verbraak organiseerde na de uitzendingen een bijeenkomst bij hem thuis. Er waren toen al twee mensen overleden, René Gude en Parool-journalist Albert Lange. De rest was gekomen, op één vrouw na.

'Ze was niet te ziek, dan was het natuurlijk een ander verhaal geweest. En de bijeenkomst was in haar stad. Ik heb haar opgebeld. Ze kon het emotioneel niet aan, zei ze. Dat kan ik niet volgen. Ik snap niet dat je het jezelf aandoet om zó in het verdriet te gaan zitten en dat verdriet niet met anderen te willen delen. Want het is echt een drama. Het is écht een drama.'

Van kleuterleidster tot regisseur

Hansje Bunschoten (1958) won als zwemster negen Nederlandse titels en nam in 1972 deel aan de Olympische Spelen in München. Niet lang daarna staakte ze haar sportcarrière. Ze ging als kleuterleidster werken en maakte later de overstap naar tv. Ze werkte voornamelijk voor de KRO, nu KRO-NCRV. Met Kees Jansma presenteerde ze het programma Sport op vrijdag. Als regisseur was ze onder meer verbonden aan Studio Sport, Wintertijd, Taxi en De rijdende rechter. Tien jaar lang presenteerde ze het programma De liefde, dat aanvankelijk Ik hou van jou heette. Bunschoten woont in Kedichem met echtgenoot Joop.

Hoe je in het leven staat, bepaalt misschien deels hoe leuk je dood kunt gaan.

Hansje is voor het eerst even stil. 'Het is ook een beperkte opmerking van mij hoor, gooi die bullshit overboord. Als lang leve de lol voor jou nou net in de bullshit zit, wie ben ik dan om te zeggen: 'Kappen met die bullshit?' Ik doe geen filosofische inzichten op over het leven nu de dood naar voren komt, ik ben niet gelouterd. Ik zeg alleen: zorg goed voor jezelf en kijk gerust naar mij, want ik doe dat en het levert veel blijdschap op. Ik ga leuk dood. Dat wil ik, dus het gaat gebeuren.'

Maskers af (KRO-NCRV), zondag 17 en 24/7 vanaf 22.35 uur op NPO 2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden