REPORTAGE

Op pad met meeuwenvanger Frank Majoor

Frank Majoor vangt en bestudeert watervogels. Nu krijgt hij ervoor betaald, want de vogelgriep is potentieel een groot gevaar voor de pluimveesector.

Meeuwenvanger Frank Majoor aan het werk. Hij onderzoekt vogels op de aanwezigheid van vogelgriep. Beeld Marcel van den Bergh

Geen meeuw te bekennen woensdagochtend in park Sonsbeek in Arnhem, tot Frank Majoor arriveert. Zijn linker fietstas puilt uit van het oude brood; de rechter tas, nog aantrekkelijker, zit vol kaasresten van een zuivelfabriek uit Barneveld.

Uit het niets duiken tientallen kokmeeuwen en een enkele stormeeuw op, voor een feestmaal maar ook als participanten aan actueel wetenschappelijk onderzoek. Majoor doet zich wel voor als een gul vogelvoervrouwtje, maar hij komt in het park om monsters te nemen voor het landelijk onderzoek naar vogelgriep bij wilde watervogels.

In een mum van tijd heeft Majoor zijn eerste slachtoffer op schoot. Hij legt een lus van vliegerdraad in het gras en gaat een paar meter verder op een kruk zitten met het uiteinde van de draad in zijn hand. Daarna strooit hij uitbundig met voer. Zodra er een hongerige meeuw in de strik landt, geeft Majoor een korte ruk en haalt hij een krijsende en spartelende kokmeeuw binnen. 'Met een net kan ik er wel veel meer tegelijk vangen, maar dan krijg je een wachtrij voor de afhandeling. Dan schieten die vogels in de stress en worden ze vies door poep en braaksel.'

Hobby

Die afhandeling duurt ook langer dan hij gewend is. Al bijna twintig jaar ringt Majoor meeuwen en andere watervogels om meer te weten te komen over hun levensloop. 'Dat is een hobby. Dankzij de vogelgriep, krijg ik er nu voor betaald.'

Ook dan weegt hij gevangen dieren, ruim 3 ons voor een kokmeeuw, meet de kopgrootte en de vleugellengte. Maar momenteel is het draaiboek flink langer. Zo neemt hij een bloedmonster en met wattenstaafjes verzamelt hij spuug uit een snavel en vocht en poep uit de cloaca. 'Ach wat zielig', vindt een oudere wandelaarster. 'Kijk nou toch; hij houdt zijn pootjes helemaal stijf.'

Aan de hand van antistoffen in het bloed bepalen laboranten van het Erasmus MC de komende weken of de vogel ooit in zijn leven besmet is geweest met vogelgriep en met welke variant. Poep en spuug worden onderzocht op een huidige besmetting in de darm of in de luchtwegen van de meeuw.

Frank Majoor onderzoekt een meeuw. Beeld Marcel van den Bergh

Oost-Azië

De Arnhemse kokmeeuwen arriveren na de broedtijd uit landen rond de Oostzee. Dat is ver weg van Oost-Azië, de bakermat van gevaarlijke griepvarianten, maar wie weet welke besmette vogels de meeuwen op hun reizen hebben ontmoet. En ook in Gelderland loert potentieel gevaar.

's Nachts slapen de kokmeeuwen in groepen van wel tienduizend stuks op waterplassen langs de grote rivieren. Daar komen ze in contact met eendensoorten uit alle windstreken, zoals wilde eend, pijlstaart en wintertaling. Die groep staat op 1 in de top-10 van meest besmette watervogels.

Het landelijk onderzoek - welke vogelsoorten zijn betrokken bij de huidige uitbraak van vogelgriep, welke vogelgriepvirussen dragen ze mee en hoe wijdverspreid zijn die - heeft naast zwanen en ganzen dan ook een vijftal eendensoorten nadrukkelijk in het vizier. Tot in januari worden in eendenkooien wilde eenden gevangen. Bovendien is er vorige week en deze week in heel Nederland intensief eendenpoep verzameld.

Frank Majoor vangt een meeuw. Beeld Marcel van den Bergh

Kwaad daglicht

Majoor, werknemer van Sovon Vogelonderzoek, een van de partners bij het landelijk onderzoek, is niet bang dat zijn meeuwen in een kwaad daglicht komen te staan. 'Wetenschappelijk gezien is de overdracht van virussen sowieso verschrikkelijk interessant, maar ik denk ook dat het maatschappelijk belangrijk is te weten hoe vogelgriep wordt overgebracht.'

Met een dikke trui en thermisch ondergoed tegen de kou maakt de onderzoeker lange dagen. 'Gisteren pas is de vergunning rond gekomen. Ik heb nog ruim twee weken; daarin wil ik elke dag zo'n vijftig vogels vangen, verspreid over het land. Dat zullen hoofdzakelijk meeuwen zijn, maar als die te wantrouwend worden, richt ik me op meerkoeten of waterhoentjes.'

Want kokmeeuwen zijn snugger genoeg, blijkt in Sonsbeek. Als er drie van hun collega's door Majoor zijn gestrikt, houden de vogels afstand. De vierde meeuw kost al moeite. Majoor besluit een ander Arnhems park op te zoeken. 'Daar zijn ze nóg tammer. In Amsterdam kun je ze soms zelfs met de blote hand vangen. Of zullen we eerst nog even een nijlgans doen?'

De meeuw wordt gewogen. Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden