Nieuws Leven op Mars

Op Mars wemelt het van de aanwijzingen voor leven

Het wemelt er van de resten organisch materiaal en als het zomer wordt, wasemt er uit de grond moerasgas omhoog. En wetenschappers maar volhouden dat er op Mars geen teken van leven is te bekennen.

Selfie van Marswagentje Curiosity, die nieuwe metingen deed. Beeld Nasa jpl

Of nou ja: leven, waarschijnlijk in de vorm van microscopisch kleine microbes, is op de rode planeet niet aangetoond. Nóg niet, want nieuwe, vrijdag gepubliceerde metingen van het Marswagentje Curiosity maken de boel er wel spannender op.

Voor het eerst weet Curiosity hard te maken dat er in de bodem afbraakproducten liggen van ingewikkelde organische verbindingen, de bouwstenen van leven. Bovendien bevestigen de metingen definitief wat veel astronomen al aannamen: dat er ’s zomers vanuit het binnenste van de rode planeet methaangas (CH4) ontsnapt. ‘Nu we dit gedetecteerd hebben, kunnen allerlei alternatieve scenario’s die men had uitgedacht van tafel’, zegt astrobioloog Inge Loes ten Kate (Universiteit Utrecht), die de nieuwe waarnemingen in Science voorziet van duidend commentaar.

Dat gas kan erop duiden dat er onder het oppervlak sponsachtige ijsplakken liggen met methaan erin, of dat iets het vluchtige methaan voortdurend aanmaakt. Een of ander geologisch proces, óf een biologisch proces: op aarde is het gas restproduct van een klasse taaie oermicroben genaamd archaea. Die houden zich op onze planeet onder meer schuil in modder en in onze ingewanden – vandaar het methaangas in moerassen en darmgassen. Op Mars is het denkbaar dat dergelijke microbes ergens onder hetoppervlak verschanst zitten.

De meteorietkrater Gale Crater, waar Curiosity rondrijdt. Beeld Nasa jpl

Voorzichtig

Denkbaar, mogelijk, kán: de twee onderzoeksteams van Nasa die de nieuwe metingen vrijdag bekendmaakten in Science, kiezen hun woorden voorzichtig. ‘Het bestaan van methaan in een oxiderende atmosfeer zoals die van Mars wordt erkend als een potentiële biosignatuur waarvan de bronnen methaan-producerende bacteriën kunnen omvatten’, zo schrijft het methaanteam.

‘Het wordt steeds logischer om erover na te denken of er leven op Mars is of ooit is geweest’, zegt Ten Kate. ‘De randvoorwaarden zijn in elk geval erg gunstig.’

Curiosity rijdt al zes jaar rond door een inslagkrater waar diep in de prehistorie een soort oerzee moet hebben gestaan. Dat was zo'n 3,5 miljard jaar geleden, rond de tijd dat er op aarde leven ontstond, en dat gegeven zet astronomen op scherp. ‘De grote vraag is: is er hier ook leven ontstaan? En als dat op Mars niet is gebeurd, wat maakt de aarde dan zo speciaal dat wij wel leven hebben?’, legt Ten Kate uit.

En ja, áls er leven op Mars is ontstaan, dan is het ook denkbaar dat het niet meteen weg was toen de planeet enkele miljarden jaren geleden steeds verder versteende, zijn magneetveld en dampkring verloor en droogdampte tot de barre stofwereld van vandaag. ‘Dat zijn geleidelijke processen geweest’, zegt Ten Kate. ‘Als je ziet hoe gemakkelijk het leven zich op aarde aanpast, kan ik me voorstellen dat het leven op Mars langer zich langer heeft weten te handhaven.’

Doorbraken

Tegen dat decor zijn de nieuwe metingen ‘wetenschappelijke doorbraken’, vindt Ten Kate. Neem de vondst van organische moleculen, met namen uit het scheikundeboek als thiofeen, methaanthiol en dimethylsulfide. Bekend is dat het vanuit het heelal organische bouwblokken regent, en lang was het dan ook een raadsel waarom ze op Mars maar niet werden gevonden. Dat komt doordat de metingen op Mars worden verstoord door chloorverbindingen, weten astrobiologen inmiddels. Curiosity wist dat probleem te omzeilen door met zijn analyse-oventje SAM (‘Sample Analysis at Mars’) eerst de chloorverbindingen te verdrijven, en daarna pas het echte spul te meten.

De vraag blijft of we de ontdekking van leven – áls dat bestaat of ooit heeft bestaan – nog gaan meemaken, erkent Ten Kate. Daarvoor is eigenlijk een raket-ophaaldienst nodig die wat bodemmonsters voor verdere analyse naar de aarde stuurt. Zo’n missie zit nog niet bij de handvol robots en kunstmanen die de planeet de komende jaren naar verwachting bezoeken, al zijn de voorbereidingen voor een latere ‘monster-terugbrengmissie’ in volle gang.

‘Of wellicht struikelen we er opeens toevallig over terwijl we ander onderzoek doen’, zegt Ten Kate. ‘Dat weet je natuurlijk nooit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.